NYLON

Βρίσκω τον εαυτό μου να επανέρχεται συχνά – πυκνά στο κείμενο του Αρίστου Δοξιάδη “Νοικοκυραίοι, Ραντιέρηδες, Καιροσκόποι” (αναφέρθηκα σε αυτό πριν λίγο καιρό). Θεωρώ ότι είναι μια εξαιρετική ανάλυση του Ελληνικού προβλήματος, και μιας πιθανής λύσης του που θα στηρίζεται πάνω στις πραγματικότητες μας, και όχι σε (αριστερά – δεξιά) ιδεολογήματα.

Ξαναδιαβάζοντας το σήμερα (με αφορμή μια ενδιαφέρουσα συζήτηση που είχα) έπεσα στην απάντηση που έδωσε ο Αρίστος στα σχόλια των αναγνωστών, και ειδικότερα σε αυτή την αναφορά:

Νομίζω οτι δεν υπάρχει τόσο έλλειμμα ανθρώπινου κεφαλαίου, όσο κοινωνικού κεφαλαίου. Η καινοτομία συχνά προκύπτει από δικτύωση και άτυπη συνεργασία. Αυτά σαφώς μας λείπουν, και πρέπει να δούμε πως θα τα αναπτύξουμε.

Αυτή ακριβώς η σκέψη είναι που με απασχολεί εδώ και καιρό, μετά και από άλλα πράγματα που έχω διαβάσει. Είχα πάντα την πεποίθηση ότι οι μητροπόλεις που παρουσιάζουν ανάπτυξη σε ένα (ή περισσότερους) επαγγελματικό κλάδο, το κάνουν επειδή έχουν καταφέρει να έχουν υψηλό ποσοστό συγκέντρωσης ανθρώπων και στελεχών αυτού του κλάδου, σε σχετικά μικρή γεωγραφική επιφάνεια.

Η Silicon Valley, το Hollywood, το City του Λονδίνου, και άλλες αντίστοιχες περιοχές, έχουν ένα βασικό πλεονέκτημα: ότι άνθρωποι με τα παρόμοια επαγγελματικά χαρακτηριστικά, γνωσιακό και μορφωτικό επίπεδο, και προσδοκίες, συνεβρίσκονται πάρα πολύ συχνά (σε καθημερινή oυσιαστικά βάση) συζητώντας τις ιδέες τους, τον κλάδο τους, τις δουλειές τους.

Όταν κάποιος έχει τη δυνατότητα να συζητήσει τις ιδέες του με ανθρώπους που μπορούν να τις καταλάβουν και να συνεισφέρουν στην κουβέντα, ένα μόνο αποτέλεσμα προκύπτει: οι ιδέες του γίνονται καλύτερες. Συχνά νομίζουμε ότι το Facebook, το Twitter και η Google προήλθαν από μια στιγμή μαγικής έμπνευσης. Η αλήθεια όμως έιναι ότι ήταν το αποτέλεσμα ενός οικοσυστήματος που καλλιεργεί ιδέες, τις μεταλάσσει, τις εμπλουτίζει, μέχρι κάποιες από αυτές να αποδειχθούν σπουδαίες. Η επιτυχία των εταιρειών της Silicon Valley δεν οφείλεται στο ότι υπάρχουν τεράστια κεφάλαια πρόθυμα να χρηματοδοτήσουν τις ιδέες. Τα κεφάλαια είναι το αποτέλεσμα και όχι η αιτία της ανάπτυξης.

Το μεγάλο πρόβλημα για ένα προγραμματιστή που ζει στην Αθήνα και έχει μια καλή ιδέα, δεν είναι ότι δεν βρίσκει κεφάλαια να χρηματοδοτήσει τις ιδέες του. Είναι ότι συζητώντας γιαυτές, πιο εύκολα βρίσκει idea killers που είναι έτοιμοι να τον αποθαρρύνουν, παρά ανθρώπους που μπορούν έστω να κατανοήσουν για τι πράγμα μιλάει και ποιές είναι οι επιπτώσεις αυτού που προτείνει. Εξ ου και βλέπουμε συχνά προγραμματιστές να οργανώνουν co-working sessions στα πιο άσχετα μέρη, προκειμένου να κάνουν το χρόνο τους λίγο πιο δημιουργικό με τους peers τους.

Η σημαντικότερη ιδέα για την ανάπτυξη ενός κλάδου (όπως ο τεχνολογικός) δεν είναι το να βρεθούν οικονομικοί πόροι για την ενίσχυση του. Το σημαντικότερο είναι βρεθούν τρόποι για τη γεωγραφική του συγκέντρωση. Οι σχετικά λίγοι προγραμματιστές, web designers, και στελέχη του κλάδου είναι διασκορπισμένοι σε όλα τα σημεία της Ελλάδας (και κυρίως της Αθήνας – που είναι αρκετά μεγάλη για το μέγεθος της κοινότητας) χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να συνεβρίσκονται συχνά (έτσι, χωρίς προγραμματισμό), χωρίς να μπορούν να ανταλάσσουν τις ιδέες τους και να συνεργάζονται ευκαιριακά. Πιστεύω ότι υπάρχει ήδη μια καλή εμπειρία από τη συγκέντρωση γραφείων από graphic και art designers στην περιοχή του Ψυρρή, αλλά θα ήθελα οποιοσδήποτε γνωρίζει περισσότερα να επιβεβαιώσει/διαψεύσει.

Η πρόκληση λοιπόν, για την τεχνολογική κοινότητα της Ελλάδας (ή έστω, της Αθήνας) είναι βρεθεί μια ιδέα που θα μπορέσει σταδιακά να συγκεντρώσει τους χώρους εργασίας των ανθρώπων της σε μια κοινή περιοχή. Ένα μέρος που θα αναπτυχθεί εξαιτίας της κοινότητας, θα γίνει cool εξαιτίας της κοινότητας, θα οργανώνει events one the fly, θα οργανώνει “τεχνολογικές βόλτες”, θα είναι το μέρος που θα πειραματίζεται κάθε νέα ιδέα, κλπ κλπ. Μου άρεσε ΠΑΡΑ πολύ η σκέψη που είχε o Ryan Graves στο blog post “The Value of Customer Forgiveness“. Εκεί εξηγεί ότι το μεγάλο πλεονέκτημα που βρήκε μετακομίζοντας την εταιρεία του στο San Francisco ήταν ότι βρήκε ένα κοινό έτοιμο να “συγχωρήσει” τα προβλήματα που δημιουργούνται από μια νέα υπηρεσία, ακριβώς επειδή (οι κάτοικοι της πόλης) έχουν συνηθίσει ότι εκεί πειραματίζονται διαρκώς νέες εταιρείες, και νέες ιδέες. Στη δική τους μικρή κοινότητα, οι Έλληνες προγραμματιστές θα βρίσκουν πιο εύκολα κοινό να δοκιμάζει (και να δείχνει “ανοχή”) τις ιδέες τους.

Συμφωνώντας με τα συμπεράσματα του άρθρου του Αρίστου ότι η παράδοση μικρής, ατομικής επιχειρηματικότητας που έχει η χώρα μας μπορεί να αποτελέσει στο μέλλον πλεονέκτημα, θα ήθελα να συμπληρώσω την ιδέα με την ανάγκη να βρούμε ένα τρόπο ώστε – σταδιακά – να δημιουργήσουμε γεωγραφικά hubs μέσα στα οποία θα φιλοξενείται αυτή η μικρή, καινοτόμα επιχειρηματικότητα, ως μοναδική προϋπόθεση να ανθίσει και επηρρεάσει καταλυτικά την οικονομία μας.

Charter Cities

Στη βάση της η σκέψη αυτή προέρχεται από την σπουδαία (κατά τη γνώμη μου) πρόταση του οικονομολόγου Paul Romer, για τη δημιουργία των charter cities ως αντίδοτο των φτωχών χωρών στην υπανάπτυξη.

Ο Romer λέει ότι κανένας τόπος δεν είναι φτωχός επειδή οι άνθρωποι του τον έχουν κάνει τέτοιο. Είναι επειδή η κάθε κοινωνία λειτουργεί και συμβιώνει μέσα από ΚΑΝΟΝΕΣ οι οποίοι έχουν βαθιές ρίζες σε αυτήν, και συνεπώς είναι εξαιρετικά δύσκολο να αλλάξουν (δες σχετικά και την κατάρρευση των πολύπλοκων μοντέλων κατά Shirky). Προτείνει λοιπόν τη δημιουργία νέων πόλεων δίπλα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν πρόβλημα ανάπτυξης, οι οποίες θα λειτουργούν κάτω από νέους κανόνες και συμπεριφορές (ένα ιδιότυπο “σύνταγμα”), στις οποίες θα πηγαίνουν να κατοικούν αυτοβούλως οι κάτοικοι μια χώρας (ή ευρύτερης περιοχής).

Σαν επιτυχημένο παράδειγμα αυτού του μοντέλου ο Romer δείχνει το Χονγκ Κονγκ όπου πήγαιναν να ζήσουν όσοι Κινέζοι ήθελαν να δοκιμάσουν ένα διαφορετικό πρότυπο κανόνων διαβίωσης – κυρίως την ελεύθερη αγορά. Το Χονγκ Κονγκ στη συνέχεια έγινε (από τον Τενγκ Χσιάο Πινγκ) ο πιλότος για τη σταδιακή ανάπτυξη και εκβιομηχάνιση των πόλεων στα παράλια της Κίνας (Σαγκάη, κλπ).

Σκεφτείτε κάπου στην Ελλάδα να ιδρύαμε μια πόλη η οποία θα λειτουργούσε κάτω από νέους κανόνες, χωρίς τις παθογένειες της Ελληνικής κοινωνίας, με δικό της μοντέλο διοίκησης, και στην οποία θα μπορούσε να κατοικήσει όποιος Έλληνας ήθελε, και αν δεν άντεχε τις συνθήκες, να μπορούσε να επιστρέψει. Τι θα γινόταν αυτή η πόλη? Αναμφίβολα, ο σπόρος της αλλαγής και στην υπόλοιπη Ελλάδα σε βάθος χρόνου. Τέτοιους μικρούς σπόρους δημιουργικότητας και ανάπτυξης προτείνω να δημιουργήσουμε μέσα στις υπάρχουσες πόλεις μας.

Δείτε την ομιλία του Romer στο TED όπου παρουσιάζει την ιδέα του.

Διάβασα στη χτεσινή Καθημερινή τη συνέντευξη δύο ταλαντούχων Ελλήνων σκηνοθετών, της Αθηνάς Τσαγγάρη και του Σύλλα Τζουμέρκα. Από τις κουβέντες τους δείχνουν να είναι από το είδος που μου αρέσει – με άποψη, ξεκάθαρες κουβέντες, και χωρίς κοινοτυπίες.

Προς το τέλος της συνέντευξης κάνουν μια αναφορά στο θεσμό της οικογένειας, την οποία βρήκα προκλητικά ενδιαφέρουσα:

Σύλλας Τζουμέρκας: Για μένα οικογένεια είναι η κακή εκπαίδευση. Ο σπόρος του κακού μέσα στην Ελλάδα. Τρομακτική βία, καταπίεση στη σκέψη και το κυριότερο διαστρέβλωση των ιδεών. Μια ακυριολεξία που παράγεται. Αυτό είναι το πιο τρομακτικό. Τις συνέπειες, τις βλέπουμε όλοι μας. Εχω αποκτήσει και μια αποστροφή για τους «δεσμούς αίματος». Σημαίνει έχουμε την ίδια «αρρώστια».

Αθηνά Τσαγκάρη: Συμφωνώ απόλυτα. Η οικογένεια είναι μια μηχανή αναπαραγωγής οργής, η οποία μεταφέρεται από γενιά σε γενιά και συσσωρεύεται. Ανάλογα με τον βαθμό συσσώρευσης εκδηλώνεται και ο βαθμός ασθένειας. Αυτό που με ενδιαφέρει προσωπικά πάρα πολύ και έχω ασχοληθεί και στις προηγούμενες ταινίες μου, είναι η πρόταση ενός καινούργιου μοντέλου οικογένειας. Τι άλλο θα μπορούσε να σημαίνει εκτός από «αίμα», εκτός από γάμο, εκτός από αμοιβαίο εκβιασμό, ψυχαναγκασμό κι αυτόν τον καθημερινό φασισμό στο όνομα της αγάπης και του χρέους. «Μου χρωστάς και μου ανήκεις». Ενας εθελοντικός φασισμός τόσο οικείος και περασμένος στο DNA μας, που αποζητούμε όλοι γιατί αλλιώς αισθανόμαστε εκτός. Στην Αμερική είναι μέρος της κοινωνικής συνθήκης ένα παιδί 16 χρόνων να φύγει από την οικογένεια και να δοκιμάσει αλλού την τύχη του.

Σύλλας Τζουμέρκας: Το μεγαλύτερο πρόβλημα, κατά τη γνώμη μου, το δημιουργεί η νοσταλγία που μας απαγορεύει να δούμε τι έχει συμβεί και τι συμβαίνει ακόμα. Αυτό το φίλτρο προσπαθώ να αποβάλω.

Πολύ θα ήθελα να ξέρω αν συμφωνούν οι νεότερες γενιές με τέτοιες απόψεις. Εγώ τείνω να συμφωνήσω…

Επειδή βλέπω δύσκολη την επαναφορά σε συχνό blogging λόγω υποχρεώσεων, σκέφτομαι να καθιερώσω σταδιακά την ιδέα των link posts, που βλέπω και σε αρκετά blogs στο εξωτερικό. Σκέφτομαι ότι είναι χρήσιμο να βάζω links σε σελίδες που έχω βρει εξαιρετικά ενδιαφέροντες, μαζί με ένα πολύ μικρό δικό μου σχολιασμό.

Κανονικά αυτό γίνεται στο Twitter, αλλά για να δει κάποιος κάτι που θεωρώ πολύ σημαντικό ή άξιο σχολιασμού) θα πρέπει να έχει πέσει πάνω στη στιγμή που το δημοσιεύω – διαφορετικά, χάνεται. Εδώ θα βάζω όσα πιστεύω ότι δεν πρέπει να χαθούν. Ένα πείραμα είναι, ελπίζω θα μπορέσω να το συντηρήσω και να το κάνω με πιο ενδιαφέροντα τρόπο .

Λίγα λόγια για τη δουλειά στην Αγγλία: η Σοφία Γκιούσου γράφει ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο για τις συνθήκες που θα συναντήσει όποιος αποφασίσει να μεταναστεύσει για εργασία στην Αλβιόνα. Για όσους θέλουν να το κάνουν, είναι ένας χρήσιμος οδηγός. Για όλους εμάς τους υπόλοιπους είναι ένα ισχυρό τεκμήριο ότι ζούμε σε ένα άλλο πολιτισμό.

10 τρόποι με τους οποίους τα δεδομένα θα αλλάξουν τη ζωή μας: Ο Tim O’Reilly γράφει στη Βρεττανική Telegraph ένα εκλαϊκευτικό κείμενο για το πως θα αλλάξει τη ζωή μας ο τεράστιος όγκος των δεδομένων που παράγεται καθημερινά στον πλανήτη.

Σε τι χρησιμεύουν οι δημοσιογράφοι? Στο να περιγράφουν τον κόσμο με ένα τρόπο τέτοιο που μας βοηθά να συμμετέχουμ στην πολιτική ζωή: Ο καθηγητής δημοσιογραφίας του NYU Jay Rosen δίνει μια εξαιρετική συνέντευξη στον Economist για το μέλλον της δημοσιογραφίας στην ψηφιακή εποχή. Πολλή τροφή για σκέψη.

Ένα ακόμα χτύπημα στο χαρτί: ο γνωστός συγγραφέας Seth Godin γράφει στο blog του ότι το πρόσφατο βιβλίο του Linchpin ήταν τελευταίο που εξέδωσε σε παραδοσιακή μορφή – τυπωμένο σε χαρτί. Και ο Michael Hyatt γράφει γιατί δεν πρέπει όλοι οι συγραφείς να τρέξουν να τον αντιγράψουν.

Αυτός περίπου ήταν ο τίτλος μιας παρουσίασης (σειράς διαφανειών) που είχε εμφανιστεί πριν από 2 περίπου χρόνια, εξηγούσε με παραστατικό τρόπο το φαινόμενο των Social Media, και έκανε το γύρο του Internet σε blogs, ομιλίες και αναφορές.

Η δημιουργός της, η Marta Kagan, δημιούργησε πρόσφατα τη νεότερη (τρίτη, εδώ η δεύτερη) εκδοχή αυτής της παρουσίασης με πολύ πιο φρέσκα στοιχεία, και περισσότερο ενθουσιασμό για το νέο Μέσο και το που μας οδηγεί. Εκείνο που θα πρόσθετα εγώ στην παρουσίαση είναι οι νέες μορφές έκφρασης που χάρη στα Social Media οι άνθρωποι εφηύραν.

Καλύτερο παράδειγμα, η ίδια η παρουσίαση, αλλά και πολλές άλλες που θα βρει κανείς στο Slideshare.net. Ένα παραδοσιακά εταιρικό εργαλείο – οι διαφάνειες για παρουσιάσεις προϊόντων, μετατράπηκε σε ένα εργαλείο storytelling, που μπορεί να βγάζει ισχυρά συναισθήματα, γέλιο, θλίψη, αισιοδοξία, και να λέει ιστορίες με ένα απίστευτα δυνατό τρόπο. Δείτε την (πατήστε κατά προτίμηση το fullscreen):

Αξίζει να διαβάσετε το άρθρο στα ΝΕΑ με τον παραπάνω τίτλο.

Η γεωπόνος (Ρh.D) Γιολάντα Τότσιου κάνει μια οραματική προσέγγιση στο πως μπορούμε να διαμορφώσουμε μια νέα εθνική στρατηγική γύρω από τα διατροφικά προϊόντα της γης μας, μια στρατηγική που θα αποτελεί ένα εξαγώγιμο διατροφικό, τουριστικό, και πολιτιστικό προϊόν. Ουσιαστικά, μια νέα πρόταση ζωής προς όλο τον κόσμο, που θα μπορούσε να γίνει το “νέο lifestyle” του 21ου αιώνα.

Η κ. Τότσιου προτείνει να κάνουμε μια ευφάνταση μίξη μιας νέας γεωργικής παραγωγής, με την οικονομία της γνώσης, με την τεχνολογία, και τις δημιουργικές και καλλιτεχνικές δυνάμεις της χώρας. Μια μίξη που συνδέεται με τις πιο φρέσκες ιδέες διεθνώς γύρω από ένα νέο τρόπο ζωής, που θα κάνει την Ελλάδα πρότυπο διαβίωσης, και όχι απλά προορισμό για μπάνια.

Πιστεύω ότι μια τέτοια πρόταση δένει άριστα (στη φιλοσοφία της) με το άρθρο του Αρίστου Δοξιάδη “Νοικοκυραίοι, ραντιέρηδες, καιροσκόποι” (για το οποίο είχα γράψει πριν λίγο καιρό), το οποίο προτείνει μια νέα ανάπτυξη της χώρας μέσα από την πολύ μικρή, και πολύ δημιουργική, επιχειρηματικότητα.

Νομίζω ότι σιγά-σιγά κάποιες ιδέες αρχίζουν να συναντώνται, και μπορούμε να ελπίζουμε κάποτε στο μετασχηματισμό τους σε μια “τέλεια καταιγίδα“.

Το χτεσινό άρθρο του Seth Godin με τίτλο “Fans, participants and spectators” έπεσε ακριβώς πάνω σε όσα με προβληματίζουν εδώ και αρκετές εβδομάδες: έχει πράγματι αξία (και ποιά μπορεί να είναι αυτή) το λεγόμενο “Social Media Marketing”?

Το μικρό του κείμενο είναι πραγματική τομή σε ένα κόσμο ο οποίος τρέχει πανικόβλητος να προλάβει τις ταχύτητες της κοινωνικής δικτύωσης. Ο Godin αναφέρει διαφορετικά παραδείγματα αυτού που εγώ ονομάζω “κλίμακες ενεργοποίησης” (tiers of engagement) στις σχέσεις ανάμεσα σε ανθρώπους και οργανισμούς – πως δηλαδή κάνεις το conversion: μετατρέπεις τον ακροατή σε ενεργοποιημένο σύμμαχο ή απλά σε πελάτη.

Ένας καλός παπάς θα πείσει το 70% των πιστών που παρακολουθούν το κήρυγμα, να αφήσουν τον οβολό τους. Μια καλή rock μπάντα θα πείσει το 20% των οπαδών στη συναυλία να αγοράσει t-shirts και αναμνηστικά. Ένας καλός direct marketer και ένας εξίσου πειστικός blogger δύσκολα μπορούν να ελπίζουν σε ένα 2% conversion να πωλήσουν ένα βιβλίο ή ένα προϊόν. Τα ποσοστά αυτά στο Twitter το Facebook και τα άλλα κοινωνικά δίκτυα αγγίζουν πλέον τις μικρές υποδιαιρέσεις της ποσοστιαίας μονάδας.

Ο κόσμος στα κοινωνικά δίκτυα τρέχει. Βλέπει το μήνυμα σου, ίσως σου κάνει ένα Like ή ένα RT, αλλά σε προσπερνά: το επόμενο δευτερόλεπτο βρίσκεται ήδη σε κάποια άλλη ιδέα. Ο Seth το λέει πολύ καλύτερα:

Likes, friendlies και hits είναι νούμερα που μεγαλώνουν γρήγορα (και εύκολα), αλλά απαιτούν ελάχιστη αφοσίωση. Και η αφοσίωση είναι η επιτομή του conversion. Το πρόβλημα είναι ότι η αφοσίωση τρομάζει και τις δύο πλευρές. Και είναι εύκολο να την αποφύγεις. Κάνεις απλά clik και προχωράς.

Υπάρχει ένας αόρατος τοίχος ανάμεσα στους ψηφιακούς αναγνώστες και την άμεση αλληλεπίδραση ή τη συναλλαγή μαζί τους. Όσο πιο γρήγορα τρέχει το τραίνο, τόσο πιο δύσκολο να δώσεις την προσοχή σου, να ανοίξεις το παράθυρο και να κάνεις business. Αν αυτό που κάνεις είναι, όλο κι όλο, να μεγαλώνεις τον αριθμό των ψηφιακών σου αναγνωστών, έχεις μικρές πιθανότητες να κερδίσεις το conversion που σου αξίζει.

Το αγαπημένο “case study” όσων ασχολούνται με τα Social Media είναι – φυσικά – η καμπάνια του Obama. Τόνοι ψηφιακής μελάνης και θερμίδων (σε ομιλίες). Αυτό που σπάνια εντοπίζεται όμως είναι ότι η καμπάνια του Obama σπάνια χρησιμοποίησε τα “τελευταία και πιο μοντέρνα” τεχνολογικά εργαλεία. Ό,τι έγινε στο Facebook, στο Twitter και το YouTube προήλθε πρώτα και κύρια από τους χρήστες και όχι από την καμπάνια. Αντίθετα, η καμπάνια εστίασε σε τρεις βασικούς στόχους:

1. Στην πιο προσωπική (και λιγότερο Social) από όλες τις τεχνολογίες: το email. Μέσα από αυτή επιτυγχάνονταν δύο άλλοι στόχοι ενεργοποίησης: η μετατροπή του φίλου σε χρηματοδότη, και η ένταξη του στο δεύτερο στόχo, που ήταν…
2. Στη δημιουργία ενός “εσωτερικού” κοινωνικού δικτύου, του my.barackobama.com, όπου οι χρήστες δεν θα ασχολούνταν “μεταξύ άλλων” και με την καμπάνια (όπως θα έκαναν στο Facebook), αλλά αποκλειστικά και μόνο με αυτή και με χρήστες οι οποίοι ήθελαν να κάνουν το ίδιο. Με αυτό τον τρόπο η κλίμακα ενεργοποίησης ήταν πολύ μεγαλύτερη.
3. Στην προσήλωση σε ένα και μοναδικό στρατηγικό στόχο: όλα τα τεχνολογικά εργαλεία να εξυπηρετούν την οργάνωση σε τοπικό επίπεδο, την ενεργοποίηση των οπαδών στη γειτονιά και την πόλη, την προσωπική επαφή με τα δίκτυα ψηφοφόρων, ως τη μόνη και ικανή συνθήκη να πολλαπλασιαστεί η κλίμακα ενεργοποίησης με αυτούς.

Η επίτευξη αυτών των τριών στόχων οδήγησε σε όσα είδαμε να κάνουν οι ίδιοι οι χρήστες (αλλά όχι η καμπάνια) στο Facebook στο Twitter και στο YouTube.

Τα Social Media σήμερα είναι ό,τι και τα πρώτα αυτοκίνητα: μια εκπληκτική νέα εφεύρεση, με την οποία κυκλοφορούμε σε καρόδρομους. Νομίζουμε ότι μαζεύοντας 10.000 likes έχουμε 10.000 οπαδούς. Δεν σκεφτόμαστε πόσο απογοητευτικά εύκολο είναι να μας κάνει κάποιος Like, και μετά να ξεχάσει ότι υπάρχουμε.

Αυτό ακριβώς είναι το “γνωσιακό περίσσευμα” για το οποίο μας μιλά ο Clay Shirky στο τελευταίο του βιβλίο “Cognitive Surplus: Creativity and Generosity in a Connected Age“. Μέσα από σπουδαία παραδείγματα, προσπαθεί να διερευνήσει ακριβώς αυτό: πως θα μετατρέψουμε το γνωσιακό περίσσευμα της εποχής των Social Media, σε πραγματική αξία για τους ανθρώπους.

Κινέζικα εναντίον McDonalds

Η σκέψη για τη δημιουργία αξίας και αυξημένης ενεργοποίησης, μου έφερε στο μυαλό ένα εκπληκτικό παράδειγμα που άκουσα από τον (αυθεντικό thinker) Charles Leadbeater στην πρόσφατη ομιλία του στο TED Conference με θέμα την καινοτομία στην εκπαίδευση.

Προσπαθώντας να εξηγήσει πως λειτουργεί σήμερα το μοντέλο της εκπαίδευσης στο Δυτικό κόσμο, ο Leadbeater έκανε ένα τρομερά ενδιαφέροντα παραλληλισμό με τα μοντέλα ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις του 20ου αιώνα είχαν πάντα σαν στόχο την “κλιμάκωση” (scale) μεγαλώνοντας διαρκώς τα μεγέθη τους μέσα από ένα καλά ελεγχόμενο κεντρικό σχεδιασμό. Το ιδανικό παράδειγμα αυτού του scaling ήταν τα McDonalds που βρέθηκαν μέσα σε λίγες δεκαετίες σε κάθε γωνιά (κυριολεκτικά) της Γης.

Στον αντίποδα αυτού του μοντέλου βρίσκονται τα Κινέζικα εστιατόρια. Όσο κι αν παιδέψεις το μυαλό σου, δεν θα μπορέσεις να θυμηθείς μια μεγάλη αλυσίδα Κινέζικων εστιατορίων – όχι μόνο σε παγκόσμια, αλλά και σε εθνική κλίμακα. Κι όμως, όπου κι αν γυρίσεις το κεφάλι σου, βλέπεις διαρκώς Κινέζικα εστιατόρια! Πως γίνεται αυτό? Σε αντίθεση με το μοντέλο κλιμάκωσης των McDonalds (scaling), τα Κινέζικα επεκτάθηκαν με το μοντέλο της διάδοσης (spreading). Η ιδέα της Κινέζικης κουζίνας αγαπήθηκε από πολύ περισσότερους ανθρώπους οι οποίοι θέλησαν να την προσφέρουν στο κοντινό τους περιβάλλον, προσαρμοσμένη στις ιδιαιτερότητες της τοπικής πελατείας.

The McDonalds model scales, the Chineze restaurant model spreads

Φυσικά, τα παραδείγματα αυτής της διάκρισης είναι άπειρα:

Τα Windows κλιμακώνονται, το Linux διαδίδεται. Οι New York Times κλιμακώνονται, η Huffington Post διαδίδεται. Τα Boussias conferences κλιμακώνονται, το Opencoffee (και το TED) διαδίδεται. Η Hillary κλιμακώθηκε, ο Obama διαδόθηκε.

Πιστεύω ότι το μέλλον της κοινωνίας των ανθρώπων (όχι μόνο των social media) βρίσκεται στη διάδοση, που θα προέρχεται μέσα από αυξημένες κλίμακες ενεργοποίησης ανθρώπων με ιδέες, με προϊόντα, με άλλους ανθρώπους. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει να κατανοήσουμε το πρόβλημα που περιγράφει ο Seth Godin στο παραπάνω post, να αλλάξουμε το “σασί” της σκέψης μας όπως την περιγράφει ο Shirky στο βιβλίο του, και να βάλουμε τα δικά μας υλικά για να το γεμίσουμε. Μια δύσκολη διαδικασία που θα κρατήσει πολύ.

Για τέλος, αξίζει να δείτε όλη την ομιλία του Charles Leadbeater για την καινοτομία της εκπαίδευσης.

- – -

Update: Θεωρώ απαραίτητο να κάνω αυτή την προσθήκη. Ένας marketer (ακόμα και ένας νεόκοπος “social media marketer”) θα σπεύσει να ερμηνεύσει τα παραπάνω ως τους παραδοσιακούς στόχους του επαγγέλματος του που ονομάζονται “engagement”, “branding” και παρόμοια. Δεν είναι αυτό. Το branding και το engagemnet είναι μέθοδοι του scaling, όχι του spreading. Έχουν να κάνουν με τον έλεγχο πάνω στο τελικό αποτέλεσμα. Δεν υπάρχει χρόνος να αναφερθώ περαιτέρω αλλά, δεν είναι αυτό…

Χτες το πρωϊ βρέθηκα στο Σύνταγμα και είδα για πρώτη φορά από κοντά ανθρώπους να προσφέρουν “δωρεάν αγκαλιές”, ένα κίνημα που γρήγορα εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο ξεκινώντας από αυτό εδώ το video. Είναι ωραίο να νιώθεις πολίτης του κόσμου ζώντας σε μια πόλη σαν την Αθήνα – δεν μας συμβαίνει συχνά.

Γυρνώντας όμως το βράδυ σπίτι μου βρήκα στο email ένα άλλο πανέμορφο video που μου είχε στείλει μια φίλη. Το “όλα είναι ΟΚ” είναι μια πρωτότυπη μη-διαδήλωση που έγινε στο Λονδίνο, χρησιμοποιώντας ντουντούκες με ένα τρόπο διαφορετικό από αυτούς που συνηθίζουμε στην Αθήνα, η οποία κατέληξε και πάλι σε …αγκαλιές. Δείτε το, αξίζει.

Ένα ακόμα καταπληκτικό video από την ομάδα RSAnimate. Είναι η ομάδα που έχει αρχίσει πρόσφατα να οπτικοποιεί με αυτό τον απίστευτα καινοτόμο τρόπο διάφορες ενδιαφέρουσες ομιλίες. Αξίζει να δείτε και αυτή παρακάτω από τη δημοσιογράφο και ακτιβίστρια Barbara Ehrenreich (η οποία εξερευνά την αρνητική πλευρά της θετικής σκέψης), όπως και όλες τις άλλες που έχει κάνει η ομάδα.

Αυτό που με συνεγείρει όμως, είναι το πόσο πολλές πλέον είναι οι νέες μορφές έκφρασης και μετάδοσης γνώσης που δημιουργούνται σταδιακά μέσα στο Δίκτυο. Η δημιουργικότητα των ανθρώπων μας κάνει να ερχόμαστε σε επαφή με ιδέες, με τις οποίες δεν θα ερχόμασταν σε κάποιο άλλο “format” – π.χ. σαν βιβλίο ή σαν ομιλία. Εκεί όμως που θα δούμε εκπληκτικά πράγματα είναι στις νέες εφαρμογές του iPad. Ήδη ξέρω για κάποιες ενδιαφέρουσες ιδέες και από τον Ελληνικό χώρο, και ανυπομονώ να τις δω στην πράξη σύντομα.

ΥΓ: Όσοι δεν το έχετε κάνει ήδη, δείτε και αυτή την οπτικοποίηση ομιλίας του Dan Pink.

ΥΓ2: Για να δείτε πόσο μεγάλη διαφορά μπορεί να κάνει ο τρόπος μετάδοσης μια γνώσης, δείτε μια συζήτηση ανάμεσα στον Steven Levitt Stephen Dubner για τα Superfreaconomics. Στο ένα video παρακολουθείς απλά το διάλογο τους, και στο δεύτερο ο ίδιος διάλογος ιδωμένος με τα μάτια της ομάδας RSAnimate. Πόσοι θα έμεναν να παρακολουθήσουν το video της συζήτησης σε σχέση μα το animation? Amazing!