Στο Tumblr είναι πιο ταιριαστές οι γρήγορες δημοσιεύσεις γραπτού ή πλούσιου περιεχομένου, τις περισσότερες φορές τη στιγμή που σου συμβαίνει. Το WordPress βρίσκεται πιο κοντά στην παραδοσιακή δημοσίευση που απαιτούσε αρκετή σκέψη, προετοιμασία, μεγάλα κείμενα, κλπ – κάτι που δεν μπορώ πλέον να κάνω.

Το blog αυτό θα παραμείνει ανοιχτό για λόγους αρχείου. Από εδώ και πέρα θα ανεβάζω τις σκέψεις, ιδέες, και προτάσεις μου (σε σύντομη ή μεγαλύτερη μορφή) στη διεύθυνση nikos.tumblr.com. Όσοι παρακολουθούν το RSS Feed αυτού εδώ του blog δεν χρειάζεται να αλλάξουν τίποτε, το tumblr blog μου θα συνεχίσει να εμφανίζεται στο ίδιο feed.

Λίγο πιο χαλαρό blogging, νομίζω ότι το χρειαζόμουν…

Τον Αστέρη (@asteris) τον γνώρισα διαδικτυακά πριν 4 περίπου χρόνια. Διάβαζα το μπλογκ του κι αυτός, νομίζω, μερικές φορές το δικό μου. Τον ταύτισα από τότε με τη λέξη «ακτιβισμός».

«Συναντηθήκαμε» πολλές φορές διαδικτυακά σε δράσεις γύρω από την ελευθερία και την ανεξαρτησία των μπλογκ από το 2006 και μετά, κάθε φορά που ακούγονταν φήμες ή δηλώσεις από την τότε κυβέρνηση για περιορισμό της ελευθερίας έκφρασης στο νέο (τότε) μέσο για την ελληνική πραγματικότητα.

Με την εμφάνιση του Twitter ο Αστέρης βρέθηκε στο στοιχείο του. Στο μπλογκ του έγραφε την άποψή του γύρω από τις ατομικές και ψηφιακές ελευθερίες. Στο Twitter, όμως, έκανε καλύτερα ίσως από κάθε Έλληνα αυτό που το μέσο απαιτούσε: έγινε curator για οτιδήποτε διακινούνταν σε όλο τον κόσμο σχετικά με τις ατομικές ελευθερίες, τα ψηφιακά δικαιώματα και τη δημοκρατία.

Ζει στη Θεσσαλονίκη, αλλά για όσους τον παρακολουθούν είναι πολίτης του κόσμου που ζει ταυτόχρονα όπου συμβαίνουν σημαντικά πράγματα. Οι αριθμοί του είναι εντυπωσιακοί: μέσα σε 3 χρόνια στο Twitter έχει γράψει σχεδόν 75.000 tweets. Εκεί δηλώνει «freelance photojournalist» και «human rights activist», ανάμεσα σε άλλα. Πολλοί έχουν πει ότι είναι από μόνος του η σωστή εκδοχή του Reuters στον 21ο αιώνα: ένα ιδανικό μείγμα προσωπικής άποψης με αναδιανομή περιεχομένου από τις πιο ενδιαφέρουσες πηγές παγκόσμια.

Ξεκινώντας από τα γεγονότα του Δεκέμβρη του ’08, ταύτισε το όνομά του με τη real time ενημέρωση στα μεγάλα γεγονότα που έτρεχαν κάθε λίγο: από τα #griots, #grfires, #g8fail, #gov20, #swineflu μέχρι τα πρόσφατα #wikileaks και #cablegate.

Εδώ και πολύ καιρό γράφει και για το Global Voices, μια κοινότητα με πάνω από 300 μπλόγκερ και μεταφραστές από όλο τον κόσμο, που συγκεντρώνει ρεπορτάζ από πολίτες-δημοσιογράφους όπου κι αν βρίσκονται, με απόψεις που κατά κανόνα δεν δημοσιεύονται στα παραδοσιακά Μέσα.

Ο Richard Falkvinge είναι ο πρόεδρος του κόμματος των Πειρατών της Σουηδίας. Έκανε την παρακάτω ομιλία λίγο μετά την επιτυχία τους να μπουν στο Ευρωκοινοβούλιο στις εκλογές του 2009. Η ομιλία έγινε στο συνέδριο reboot στην Κοπεγχάγη. Ελπίζω ότι θα κάνετε στον εαυτό σας τη χάρη να τη δείτε:

Αξίζει να διαβαστεί γιατί μπορούν να βγουν πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα γύρω από πολλούς μύθους που κυκλοφορούν εδώ και πολλά χρόνια για την επιχειρηματικότητα, την Ελλάδα και τα μικρά της μεγέθη, και όλες τις άλλες “δυσκολίες” που μας έχουν καταδικάσει σε μαρασμό. Και σε ό,τι αφορά στο περίφημο “δημιουργικό ανθρώπινο δυναμικό” που συνήθως ακούμε (από πολιτικούς) ότι έχουμε, καταλήγει – πολύ σωστά – ότι:

Όχι, δεν έχουμε τους κατάλληλους ανθρώπους. Ούτε τα skill sets είναι αντίστοιχα άλλων χωρών, ούτε, κυρίως ο διανοητικός προσανατολισμός.

Εκεί που διαφωνώ μαζί του, είναι στο ακροτελεύτιο κάλεσμα του προς τους developers και υποψήφιους επιχειρηματίες:

Όπως και σε τόσα άλλα πράγματα, δυστυχώς οι έλληνες startupers ψάχνουν τη γρήγορη λύση και τα σίγουρα λεφτά. Wake up call κύριοι: τίποτα από τα δύο δεν υπάρχει.

Φυσικά και τίποτε από τα δύο δεν υπάρχει, αλλά προβληματίζομαι αν έχει κάποιο νόημα να κάνει κάποιος ένα wake up call στους νέους developers και επιχειρηματίες. Προσωπικά δεν περιμένω ότι μπορεί να έχουμε μια μαζική μεταστροφή στον τρόπο που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες τον εαυτό τους, τη στάση ζωής τους.

Στην τεχνολογική κοινότητα της Ελλάδας υπάρχουν πολλά νέα παιδιά, geeks, developers, τεχνολόγοι πάσης φύσεως πολλές ικανότητες. Κι όμως εξαντλούν τη ζωντάνια τους σε δύο τομείς: είτε κάνουν όσα γράφει ο Νίκος (δημιουργούν αντιγραφές ξένων υπηρεσιών), είτε αποφασίζουν να γίνουν “consultants, marketeers” και κάθε είδους business animal, αναπαράγοντας επιχειρηματικά πρότυπα άλλων εποχών. Αν (το δεύτερο) το κάνει ένας πενηντάρης, είναι αναμενόμενο, αν το κάνουν νέα παιδιά γεμάτα ικανότητες και διεθνείς παραστάσεις, είναι τραγωδία.

Όλη αυτή η κουλτούρα έχει βαθιές ρίζες: οικογένεια, εκπαιδευτικό σύστημα, κοινωνικό περιβάλλον και θεμελιώδεις αξίες. Έχει γράψει κάποια ενδιαφέροντα πράγματα και ο Παναγιώτης για το θέμα. Μπορούμε να περιμένουμε ότι ο καθένας από εμάς θα αναγνωρίσει το λάθος στις δικές του συμπεριφορές και νοοτροπίες? Δεν το βλέπω…

Φτάνουμε σταδιακά στο δίλημμα του κρατουμένου. Επενδυτικά κεφάλαια αρνούνται τη χρηματοδότηση νέων τεχνολογικών startups επειδή διαβλέπουν (συνήθως σωστά) την ανωριμότητα της αγοράς. Λόγω της έλλειψης χρηματοδότησης οι νέοι επιχειρηματίες γίνονται σταδιακά “ώριμοι” επιχειρηματίες παίζοντας το παιχνίδι με τους όρους της Ελληνικής αγοράς (επιδοτούμενοι από το κράτος και τα κοινοτικά κονδύλια), ή απλώς υπάλληλοι σε μεγάλες εταιρείες.

Νομίζω ότι το μυστικό να βοηθήσουμε τους νέους επιχειρηματίες να αποτύχουν. Για την ακρίβεια να ωριμάσουν μέσα από τις αποτυχίες τους. Είναι απαραίτητη πρώτα απ’ όλα η δημιουργία μικρών τοπικών κοινοτήτων που θα βοηθούν στη ζύμωση των ιδεών και των ανθρώπων. Το Openfund επίσης παίζει σημαντικό ρόλο για να βρίσκουν οι πιο καλές ιδέες κάποια πρώτα λίγα λεφτά να δοκιμαστούν – αν και βλέπω ότι σταδιακά ο προσανατολισμός του είναι προς τους εκτός Ελλάδας επιχειρηματίες, καθώς δεν βρίσκουν καλές ιδέες εδώ.

Ακόμη και αυτά όμως, ίσως είναι ανεπαρκή. Το πιο σημαντικό πρόβλημα είναι οι απαγορεύσεις και τα εμπόδια που συναντά ο νέος Έλληνας επιχειρηματίας στο να στήσει την επιχείρηση του. Γνωστά σε όλους πλέον αυτά: τεράστια κόστη, γραφειοκρατία, απογοητεύσεις πριν ακόμη ξεκινήσεις. Και αυτό που συμβαίνει είναι ότι ο επιχειρηματίας δεν καταφέρνει (τις περισσότερες φορές) να δοκιμάσει την ιδέα του, και εξ αυτού, ποτέ δεν καταφέρνει να διαπιστώσει αν το λάθος το έκανε αυτός, ή αυτοί που δεν τον εμπιστεύονταν.

Αν σε αυτό και μόνο το πεδίο δούμε μια σημαντική βελτίωση, αν το δημόσιο καταφέρει επιτέλους κάποτε να ξεπεράσει τον εαυτό του, είναι σίγουρο ότι θα πάμε σιγά – σιγά στην ωριμότητα που χρειαζόμαστε. Με χαμηλά κόστη εισόδου στην επιχειρηματικότητα, κάθε νέος επιχειρηματίας θα μπορεί να δοκιμάσει τις -έστω κακές- ιδέες του. Και η αποτυχία θα τον κάνει σοφότερο για να τις βελτιώσει. Για την ώρα, γίνεται κουβέντα μόνο για τις μεγάλες επενδύσεις (με τη μέθοδο του fast track, απαραίτητες και αυτές), κάτι που δείχνει μάλλον ως ομολογία παραίτησης από το στόχο για φτηνή και γρήγορη δημιουργία επιχειρήσεων και των λεγόμενων “one stop shops” – πάν’ κι αυτά άκλαφτα once more…

Σαν συμπέρασμα, πιστεύω ότι το κράτος, το δημόσιο, η λεγόμενη “πολιτική ηγεσία” έχει αυτή τη στιγμή τα κλειδιά για τη λύση του προβλήματος. Ναι, μπορεί το “που είναι το κράτος” να είναι η γραφική απάντηση των απανταχού Ελλαδιτών, αλλά νομίζω ότι ταιριάζει απόλυτα σε αυτή την περίπτωση.

Ξαναδιαβάζοντας το σήμερα (με αφορμή μια ενδιαφέρουσα συζήτηση που είχα) έπεσα στην απάντηση που έδωσε ο Αρίστος στα σχόλια των αναγνωστών, και ειδικότερα σε αυτή την αναφορά:

Νομίζω οτι δεν υπάρχει τόσο έλλειμμα ανθρώπινου κεφαλαίου, όσο κοινωνικού κεφαλαίου. Η καινοτομία συχνά προκύπτει από δικτύωση και άτυπη συνεργασία. Αυτά σαφώς μας λείπουν, και πρέπει να δούμε πως θα τα αναπτύξουμε.

Αυτή ακριβώς η σκέψη είναι που με απασχολεί εδώ και καιρό, μετά και από άλλα πράγματα που έχω διαβάσει. Είχα πάντα την πεποίθηση ότι οι μητροπόλεις που παρουσιάζουν ανάπτυξη σε ένα (ή περισσότερους) επαγγελματικό κλάδο, το κάνουν επειδή έχουν καταφέρει να έχουν υψηλό ποσοστό συγκέντρωσης ανθρώπων και στελεχών αυτού του κλάδου, σε σχετικά μικρή γεωγραφική επιφάνεια.

Η Silicon Valley, το Hollywood, το City του Λονδίνου, και άλλες αντίστοιχες περιοχές, έχουν ένα βασικό πλεονέκτημα: ότι άνθρωποι με τα παρόμοια επαγγελματικά χαρακτηριστικά, γνωσιακό και μορφωτικό επίπεδο, και προσδοκίες, συνεβρίσκονται πάρα πολύ συχνά (σε καθημερινή oυσιαστικά βάση) συζητώντας τις ιδέες τους, τον κλάδο τους, τις δουλειές τους.

Όταν κάποιος έχει τη δυνατότητα να συζητήσει τις ιδέες του με ανθρώπους που μπορούν να τις καταλάβουν και να συνεισφέρουν στην κουβέντα, ένα μόνο αποτέλεσμα προκύπτει: οι ιδέες του γίνονται καλύτερες. Συχνά νομίζουμε ότι το Facebook, το Twitter και η Google προήλθαν από μια στιγμή μαγικής έμπνευσης. Η αλήθεια όμως έιναι ότι ήταν το αποτέλεσμα ενός οικοσυστήματος που καλλιεργεί ιδέες, τις μεταλάσσει, τις εμπλουτίζει, μέχρι κάποιες από αυτές να αποδειχθούν σπουδαίες. Η επιτυχία των εταιρειών της Silicon Valley δεν οφείλεται στο ότι υπάρχουν τεράστια κεφάλαια πρόθυμα να χρηματοδοτήσουν τις ιδέες. Τα κεφάλαια είναι το αποτέλεσμα και όχι η αιτία της ανάπτυξης.

Το μεγάλο πρόβλημα για ένα προγραμματιστή που ζει στην Αθήνα και έχει μια καλή ιδέα, δεν είναι ότι δεν βρίσκει κεφάλαια να χρηματοδοτήσει τις ιδέες του. Είναι ότι συζητώντας γιαυτές, πιο εύκολα βρίσκει idea killers που είναι έτοιμοι να τον αποθαρρύνουν, παρά ανθρώπους που μπορούν έστω να κατανοήσουν για τι πράγμα μιλάει και ποιές είναι οι επιπτώσεις αυτού που προτείνει. Εξ ου και βλέπουμε συχνά προγραμματιστές να οργανώνουν co-working sessions στα πιο άσχετα μέρη, προκειμένου να κάνουν το χρόνο τους λίγο πιο δημιουργικό με τους peers τους.

Η σημαντικότερη ιδέα για την ανάπτυξη ενός κλάδου (όπως ο τεχνολογικός) δεν είναι το να βρεθούν οικονομικοί πόροι για την ενίσχυση του. Το σημαντικότερο είναι βρεθούν τρόποι για τη γεωγραφική του συγκέντρωση. Οι σχετικά λίγοι προγραμματιστές, web designers, και στελέχη του κλάδου είναι διασκορπισμένοι σε όλα τα σημεία της Ελλάδας (και κυρίως της Αθήνας – που είναι αρκετά μεγάλη για το μέγεθος της κοινότητας) χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να συνεβρίσκονται συχνά (έτσι, χωρίς προγραμματισμό), χωρίς να μπορούν να ανταλάσσουν τις ιδέες τους και να συνεργάζονται ευκαιριακά. Πιστεύω ότι υπάρχει ήδη μια καλή εμπειρία από τη συγκέντρωση γραφείων από graphic και art designers στην περιοχή του Ψυρρή, αλλά θα ήθελα οποιοσδήποτε γνωρίζει περισσότερα να επιβεβαιώσει/διαψεύσει.

Η πρόκληση λοιπόν, για την τεχνολογική κοινότητα της Ελλάδας (ή έστω, της Αθήνας) είναι βρεθεί μια ιδέα που θα μπορέσει σταδιακά να συγκεντρώσει τους χώρους εργασίας των ανθρώπων της σε μια κοινή περιοχή. Ένα μέρος που θα αναπτυχθεί εξαιτίας της κοινότητας, θα γίνει cool εξαιτίας της κοινότητας, θα οργανώνει events one the fly, θα οργανώνει “τεχνολογικές βόλτες”, θα είναι το μέρος που θα πειραματίζεται κάθε νέα ιδέα, κλπ κλπ. Μου άρεσε ΠΑΡΑ πολύ η σκέψη που είχε o Ryan Graves στο blog post “The Value of Customer Forgiveness“. Εκεί εξηγεί ότι το μεγάλο πλεονέκτημα που βρήκε μετακομίζοντας την εταιρεία του στο San Francisco ήταν ότι βρήκε ένα κοινό έτοιμο να “συγχωρήσει” τα προβλήματα που δημιουργούνται από μια νέα υπηρεσία, ακριβώς επειδή (οι κάτοικοι της πόλης) έχουν συνηθίσει ότι εκεί πειραματίζονται διαρκώς νέες εταιρείες, και νέες ιδέες. Στη δική τους μικρή κοινότητα, οι Έλληνες προγραμματιστές θα βρίσκουν πιο εύκολα κοινό να δοκιμάζει (και να δείχνει “ανοχή”) τις ιδέες τους.

Συμφωνώντας με τα συμπεράσματα του άρθρου του Αρίστου ότι η παράδοση μικρής, ατομικής επιχειρηματικότητας που έχει η χώρα μας μπορεί να αποτελέσει στο μέλλον πλεονέκτημα, θα ήθελα να συμπληρώσω την ιδέα με την ανάγκη να βρούμε ένα τρόπο ώστε – σταδιακά – να δημιουργήσουμε γεωγραφικά hubs μέσα στα οποία θα φιλοξενείται αυτή η μικρή, καινοτόμα επιχειρηματικότητα, ως μοναδική προϋπόθεση να ανθίσει και επηρρεάσει καταλυτικά την οικονομία μας.

Charter Cities

Στη βάση της η σκέψη αυτή προέρχεται από την σπουδαία (κατά τη γνώμη μου) πρόταση του οικονομολόγου Paul Romer, για τη δημιουργία των charter cities ως αντίδοτο των φτωχών χωρών στην υπανάπτυξη.

Ο Romer λέει ότι κανένας τόπος δεν είναι φτωχός επειδή οι άνθρωποι του τον έχουν κάνει τέτοιο. Είναι επειδή η κάθε κοινωνία λειτουργεί και συμβιώνει μέσα από ΚΑΝΟΝΕΣ οι οποίοι έχουν βαθιές ρίζες σε αυτήν, και συνεπώς είναι εξαιρετικά δύσκολο να αλλάξουν (δες σχετικά και την κατάρρευση των πολύπλοκων μοντέλων κατά Shirky). Προτείνει λοιπόν τη δημιουργία νέων πόλεων δίπλα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν πρόβλημα ανάπτυξης, οι οποίες θα λειτουργούν κάτω από νέους κανόνες και συμπεριφορές (ένα ιδιότυπο “σύνταγμα”), στις οποίες θα πηγαίνουν να κατοικούν αυτοβούλως οι κάτοικοι μια χώρας (ή ευρύτερης περιοχής).

Σαν επιτυχημένο παράδειγμα αυτού του μοντέλου ο Romer δείχνει το Χονγκ Κονγκ όπου πήγαιναν να ζήσουν όσοι Κινέζοι ήθελαν να δοκιμάσουν ένα διαφορετικό πρότυπο κανόνων διαβίωσης – κυρίως την ελεύθερη αγορά. Το Χονγκ Κονγκ στη συνέχεια έγινε (από τον Τενγκ Χσιάο Πινγκ) ο πιλότος για τη σταδιακή ανάπτυξη και εκβιομηχάνιση των πόλεων στα παράλια της Κίνας (Σαγκάη, κλπ).

Σκεφτείτε κάπου στην Ελλάδα να ιδρύαμε μια πόλη η οποία θα λειτουργούσε κάτω από νέους κανόνες, χωρίς τις παθογένειες της Ελληνικής κοινωνίας, με δικό της μοντέλο διοίκησης, και στην οποία θα μπορούσε να κατοικήσει όποιος Έλληνας ήθελε, και αν δεν άντεχε τις συνθήκες, να μπορούσε να επιστρέψει. Τι θα γινόταν αυτή η πόλη? Αναμφίβολα, ο σπόρος της αλλαγής και στην υπόλοιπη Ελλάδα σε βάθος χρόνου. Τέτοιους μικρούς σπόρους δημιουργικότητας και ανάπτυξης προτείνω να δημιουργήσουμε μέσα στις υπάρχουσες πόλεις μας.

Δείτε την ομιλία του Romer στο TED όπου παρουσιάζει την ιδέα του.

Η δημιουργός της, η Marta Kagan, δημιούργησε πρόσφατα τη νεότερη (τρίτη, εδώ η δεύτερη) εκδοχή αυτής της παρουσίασης με πολύ πιο φρέσκα στοιχεία, και περισσότερο ενθουσιασμό για το νέο Μέσο και το που μας οδηγεί. Εκείνο που θα πρόσθετα εγώ στην παρουσίαση είναι οι νέες μορφές έκφρασης που χάρη στα Social Media οι άνθρωποι εφηύραν.

Καλύτερο παράδειγμα, η ίδια η παρουσίαση, αλλά και πολλές άλλες που θα βρει κανείς στο Slideshare.net. Ένα παραδοσιακά εταιρικό εργαλείο – οι διαφάνειες για παρουσιάσεις προϊόντων, μετατράπηκε σε ένα εργαλείο storytelling, που μπορεί να βγάζει ισχυρά συναισθήματα, γέλιο, θλίψη, αισιοδοξία, και να λέει ιστορίες με ένα απίστευτα δυνατό τρόπο. Δείτε την (πατήστε κατά προτίμηση το fullscreen):

Το μικρό του κείμενο είναι πραγματική τομή σε ένα κόσμο ο οποίος τρέχει πανικόβλητος να προλάβει τις ταχύτητες της κοινωνικής δικτύωσης. Ο Godin αναφέρει διαφορετικά παραδείγματα αυτού που εγώ ονομάζω “κλίμακες ενεργοποίησης” (tiers of engagement) στις σχέσεις ανάμεσα σε ανθρώπους και οργανισμούς – πως δηλαδή κάνεις το conversion: μετατρέπεις τον ακροατή σε ενεργοποιημένο σύμμαχο ή απλά σε πελάτη.

Ένας καλός παπάς θα πείσει το 70% των πιστών που παρακολουθούν το κήρυγμα, να αφήσουν τον οβολό τους. Μια καλή rock μπάντα θα πείσει το 20% των οπαδών στη συναυλία να αγοράσει t-shirts και αναμνηστικά. Ένας καλός direct marketer και ένας εξίσου πειστικός blogger δύσκολα μπορούν να ελπίζουν σε ένα 2% conversion να πωλήσουν ένα βιβλίο ή ένα προϊόν. Τα ποσοστά αυτά στο Twitter το Facebook και τα άλλα κοινωνικά δίκτυα αγγίζουν πλέον τις μικρές υποδιαιρέσεις της ποσοστιαίας μονάδας.

Ο κόσμος στα κοινωνικά δίκτυα τρέχει. Βλέπει το μήνυμα σου, ίσως σου κάνει ένα Like ή ένα RT, αλλά σε προσπερνά: το επόμενο δευτερόλεπτο βρίσκεται ήδη σε κάποια άλλη ιδέα. Ο Seth το λέει πολύ καλύτερα:

Likes, friendlies και hits είναι νούμερα που μεγαλώνουν γρήγορα (και εύκολα), αλλά απαιτούν ελάχιστη αφοσίωση. Και η αφοσίωση είναι η επιτομή του conversion. Το πρόβλημα είναι ότι η αφοσίωση τρομάζει και τις δύο πλευρές. Και είναι εύκολο να την αποφύγεις. Κάνεις απλά clik και προχωράς.

Υπάρχει ένας αόρατος τοίχος ανάμεσα στους ψηφιακούς αναγνώστες και την άμεση αλληλεπίδραση ή τη συναλλαγή μαζί τους. Όσο πιο γρήγορα τρέχει το τραίνο, τόσο πιο δύσκολο να δώσεις την προσοχή σου, να ανοίξεις το παράθυρο και να κάνεις business. Αν αυτό που κάνεις είναι, όλο κι όλο, να μεγαλώνεις τον αριθμό των ψηφιακών σου αναγνωστών, έχεις μικρές πιθανότητες να κερδίσεις το conversion που σου αξίζει.

Το αγαπημένο “case study” όσων ασχολούνται με τα Social Media είναι – φυσικά – η καμπάνια του Obama. Τόνοι ψηφιακής μελάνης και θερμίδων (σε ομιλίες). Αυτό που σπάνια εντοπίζεται όμως είναι ότι η καμπάνια του Obama σπάνια χρησιμοποίησε τα “τελευταία και πιο μοντέρνα” τεχνολογικά εργαλεία. Ό,τι έγινε στο Facebook, στο Twitter και το YouTube προήλθε πρώτα και κύρια από τους χρήστες και όχι από την καμπάνια. Αντίθετα, η καμπάνια εστίασε σε τρεις βασικούς στόχους:

1. Στην πιο προσωπική (και λιγότερο Social) από όλες τις τεχνολογίες: το email. Μέσα από αυτή επιτυγχάνονταν δύο άλλοι στόχοι ενεργοποίησης: η μετατροπή του φίλου σε χρηματοδότη, και η ένταξη του στο δεύτερο στόχo, που ήταν…
2. Στη δημιουργία ενός “εσωτερικού” κοινωνικού δικτύου, του my.barackobama.com, όπου οι χρήστες δεν θα ασχολούνταν “μεταξύ άλλων” και με την καμπάνια (όπως θα έκαναν στο Facebook), αλλά αποκλειστικά και μόνο με αυτή και με χρήστες οι οποίοι ήθελαν να κάνουν το ίδιο. Με αυτό τον τρόπο η κλίμακα ενεργοποίησης ήταν πολύ μεγαλύτερη.
3. Στην προσήλωση σε ένα και μοναδικό στρατηγικό στόχο: όλα τα τεχνολογικά εργαλεία να εξυπηρετούν την οργάνωση σε τοπικό επίπεδο, την ενεργοποίηση των οπαδών στη γειτονιά και την πόλη, την προσωπική επαφή με τα δίκτυα ψηφοφόρων, ως τη μόνη και ικανή συνθήκη να πολλαπλασιαστεί η κλίμακα ενεργοποίησης με αυτούς.

Η επίτευξη αυτών των τριών στόχων οδήγησε σε όσα είδαμε να κάνουν οι ίδιοι οι χρήστες (αλλά όχι η καμπάνια) στο Facebook στο Twitter και στο YouTube.

Τα Social Media σήμερα είναι ό,τι και τα πρώτα αυτοκίνητα: μια εκπληκτική νέα εφεύρεση, με την οποία κυκλοφορούμε σε καρόδρομους. Νομίζουμε ότι μαζεύοντας 10.000 likes έχουμε 10.000 οπαδούς. Δεν σκεφτόμαστε πόσο απογοητευτικά εύκολο είναι να μας κάνει κάποιος Like, και μετά να ξεχάσει ότι υπάρχουμε.

Αυτό ακριβώς είναι το “γνωσιακό περίσσευμα” για το οποίο μας μιλά ο Clay Shirky στο τελευταίο του βιβλίο “Cognitive Surplus: Creativity and Generosity in a Connected Age“. Μέσα από σπουδαία παραδείγματα, προσπαθεί να διερευνήσει ακριβώς αυτό: πως θα μετατρέψουμε το γνωσιακό περίσσευμα της εποχής των Social Media, σε πραγματική αξία για τους ανθρώπους.

Κινέζικα εναντίον McDonalds

Η σκέψη για τη δημιουργία αξίας και αυξημένης ενεργοποίησης, μου έφερε στο μυαλό ένα εκπληκτικό παράδειγμα που άκουσα από τον (αυθεντικό thinker) Charles Leadbeater στην πρόσφατη ομιλία του στο TED Conference με θέμα την καινοτομία στην εκπαίδευση.

Προσπαθώντας να εξηγήσει πως λειτουργεί σήμερα το μοντέλο της εκπαίδευσης στο Δυτικό κόσμο, ο Leadbeater έκανε ένα τρομερά ενδιαφέροντα παραλληλισμό με τα μοντέλα ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις του 20ου αιώνα είχαν πάντα σαν στόχο την “κλιμάκωση” (scale) μεγαλώνοντας διαρκώς τα μεγέθη τους μέσα από ένα καλά ελεγχόμενο κεντρικό σχεδιασμό. Το ιδανικό παράδειγμα αυτού του scaling ήταν τα McDonalds που βρέθηκαν μέσα σε λίγες δεκαετίες σε κάθε γωνιά (κυριολεκτικά) της Γης.

Στον αντίποδα αυτού του μοντέλου βρίσκονται τα Κινέζικα εστιατόρια. Όσο κι αν παιδέψεις το μυαλό σου, δεν θα μπορέσεις να θυμηθείς μια μεγάλη αλυσίδα Κινέζικων εστιατορίων – όχι μόνο σε παγκόσμια, αλλά και σε εθνική κλίμακα. Κι όμως, όπου κι αν γυρίσεις το κεφάλι σου, βλέπεις διαρκώς Κινέζικα εστιατόρια! Πως γίνεται αυτό? Σε αντίθεση με το μοντέλο κλιμάκωσης των McDonalds (scaling), τα Κινέζικα επεκτάθηκαν με το μοντέλο της διάδοσης (spreading). Η ιδέα της Κινέζικης κουζίνας αγαπήθηκε από πολύ περισσότερους ανθρώπους οι οποίοι θέλησαν να την προσφέρουν στο κοντινό τους περιβάλλον, προσαρμοσμένη στις ιδιαιτερότητες της τοπικής πελατείας.

The McDonalds model scales, the Chineze restaurant model spreads

Φυσικά, τα παραδείγματα αυτής της διάκρισης είναι άπειρα:

Τα Windows κλιμακώνονται, το Linux διαδίδεται. Οι New York Times κλιμακώνονται, η Huffington Post διαδίδεται. Τα Boussias conferences κλιμακώνονται, το Opencoffee (και το TED) διαδίδεται. Η Hillary κλιμακώθηκε, ο Obama διαδόθηκε.

Πιστεύω ότι το μέλλον της κοινωνίας των ανθρώπων (όχι μόνο των social media) βρίσκεται στη διάδοση, που θα προέρχεται μέσα από αυξημένες κλίμακες ενεργοποίησης ανθρώπων με ιδέες, με προϊόντα, με άλλους ανθρώπους. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει να κατανοήσουμε το πρόβλημα που περιγράφει ο Seth Godin στο παραπάνω post, να αλλάξουμε το “σασί” της σκέψης μας όπως την περιγράφει ο Shirky στο βιβλίο του, και να βάλουμε τα δικά μας υλικά για να το γεμίσουμε. Μια δύσκολη διαδικασία που θα κρατήσει πολύ.

Για τέλος, αξίζει να δείτε όλη την ομιλία του Charles Leadbeater για την καινοτομία της εκπαίδευσης.

- – -

Update: Θεωρώ απαραίτητο να κάνω αυτή την προσθήκη. Ένας marketer (ακόμα και ένας νεόκοπος “social media marketer”) θα σπεύσει να ερμηνεύσει τα παραπάνω ως τους παραδοσιακούς στόχους του επαγγέλματος του που ονομάζονται “engagement”, “branding” και παρόμοια. Δεν είναι αυτό. Το branding και το engagemnet είναι μέθοδοι του scaling, όχι του spreading. Έχουν να κάνουν με τον έλεγχο πάνω στο τελικό αποτέλεσμα. Δεν υπάρχει χρόνος να αναφερθώ περαιτέρω αλλά, δεν είναι αυτό…

Αυτό που κάνει το Social Whale είναι η δυνατότητα να παρακολουθούμε και ενημερώνουμε με τρόπο καινοτόμο όλη τη δραστηριότητα του social δικτύου μας (προεξάρχοντος του Twitter, αλλά όχι μόνο). Πριν λίγο καιρό συμμετείχαν στον τοπικό διαγωνισμό της Vodafone, με την ονομασία appstar κερδίζοντας την πρώτη θέση, και τώρα συμμετέχουν στον αντίστοιχο διεθνή με πρώτο έπαθλο 100.000$.

Πιστεύω ότι αξίζει να ψηφίσετε τη συμμετοχή τους, όχι γιατί είναι Ελληνικό startup αλλά γιατί είναι μια Ελληνική αλλά και πολύ αξιόλογη υπηρεσία, από νέα παιδιά που παλεύουν με τις δικές τους δυνάμεις και μόνο (μέσα στον ορυμαγδό της λαμογιάς που μας καταπνίγει).

Τους ψηφίζετε εδώ.

Σήμερα τα πράγματα είναι αρκετά καλύτερα. Οι εταιρείες (ακόμα και οι μεγάλες) είναι πρόθυμες να κοιτάξουν σοβαρά τα social media, και προσπαθούν να τα εκμεταλλευτούν με τον τρόπο που η κάθε μία καταλαβαίνει. Για το λόγο αυτό έχει ανοίξει και η αγορά των συμβούλων social media που τους βρίσκεις πλέον με το σορό. Δεν είναι καθόλου κακό αυτό, αντίθετα είναι σπουδαία εξέλιξη.

Μέσα σε αυτό το “σορό” εμφανίστηκε και η εταιρεία Avacon που ισχυρίζεται ότι παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες social media marketing. Στην ιστοσελίδα της (όπως κάθε σωστή εταιρεία) έχει αρκετά κείμενα με τα οποία προσπαθεί να πείσει τους υποψήφιους πελάτες ότι το social media marketing είναι good to have.

Τι κοινό έχουν αυτά τα κείμενα? Το ότι είναι πιστή αντιγραφή (ακριβής φωτοτυπία) των κειμένων που είχα γράψει 2 χρόνια πριν, για τα Social Media Whitepapers που είχαμε εκδόσει εγώ και ο Πάνος στα πλαίσια της δουλειάς μας για την Paperplane. Το πρώτο whitepaper μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ, και το δεύτερο από εδώ.

Η σύγκριση είναι πανεύκολη. Οι κύριοι της Avacon δεν σκέφτηκαν να αλλάξουν ούτε ένα κόμμα, ούτε μια τελεία. Προσπαθούν να πείσουν την πελατεία τους χάρη στη δουλειά που έκαναν κάποιοι άλλοι. Πως θα πείσουν τους πελάτες τους ότι γνωρίζουν το αντικείμενο τους, όταν δεν ξέρουν ότι το web είναι ένα τόσο διαφανές μέσο, που τίποτα δεν μπορεί να κρυφτεί περισσότερο από λίγα εικοσιτετράωρα?

Πραγματικά απορώ πως μπορεί κάποιος να πάρει με ελαφριά καρδιά να δημοσιοποιήσει στο διαδίκτυο μια “στεγνή” αντιγραφή που έχει κάνει στη δουλειά άλλων ανθρώπων.

Μ’ αυτά και μ’ αυτά, φτάσαμε ως κοινωνία στα πρόθυρα της πτώχευσης…

Update: Ο Σ. Λανδράκης Jr. μου θύμισε ότι είχε κι αυτός ίδια θέματα πριν λίγους πριν ένα μήνα, με αντιγραφές κειμένων του. Τα άρθρα του εδώ κι εδώ.

Update 2: Ο διευθυντής της Avakon επικοινώνησε μαζί μου, άφησε και σχόλιο παρακάτω δηλώνοντας ότι η ευθύνη ανήκει στον κειμενογράφο του site, ενάντια στον οποίο θα κινηθεί νομικά. Ίσως θα ήταν μια καλή ιδέα να αποκαλύψει και το όνομα του ώστε να υποστεί αυτός την κακή φήμη στην αγορά, αντί για την εταιρεία του που έπεσε θύμα.