atenistas: οι πολίτες παίρνουν την πόλη στα χέρια τους.

Πολλά από τα προβλήματα ιδιωτικότητας που αντιμετωπίζουμε, είναι απλώς προβλήματα υπεύθυνης διαχείρισης δεδομένων.

Γιατί η Ελλάδα δε θα γίνει Silicon Valley και γιατί να γίνει άλλωστε;

Πόσες υπουργικές υπογραφές χρειάζεται μια αρλούμπα για να γίνει νόμος του κράτους; Πέντε.

Ξαναχτίζοντας την Αθήνα.. γκρεμίζοντάς την: «Oι μεγάλοι δωρητές στο μέλλον θα είναι εκείνοι που θα γκρεμίζουν και όχι εκείνοι που θα χτίζουν» – Γιάννης Τσαρούχης

Ο Kayne West και πως το Twitter αλλάζει τον τρόπο που επικοινωνούμε.

Οι πολίτες βελτιώνουν τις δημόσιες υπηρεσίες: μια ομάδα από πολίτες τύπωσαν αυτοκόλητα QR codes, για να τα κολήσουν στις στάσεις των λεωφορείων. Οι επιβάτες που έχουν ένα smartphone μπορούν να σκανάρουν τον κώδικα και να δουν πληροφορίες γύρω από τη στάση και τα δρομολόγια που περνούν, σε πραγματικό χρόνο.

Επιχειρηματικές ιδέες που φέρνουν την Αθήνα λίγο πιο κοντά στην Ευρώπη: Νοικιάζεις ωραία ποδήλατα, ή συμμετέχεις σε όμορφες ποδηλατοβόλτες στην πόλη. Γιατί από νέους δημιουργικούς επιχειρηματίες μπορούμε να περιμένουμε περισσότερα από ό,τι από τον Δήμαρχο μας – προηγούμενο κι επόμενο.

Λουκέτο στα «Ελληνικά Γράμματα»: ο συνδυασμός της οικονομικής κρίσης με την έλευση του ψηφιακού βιβλίου αποδεικνύεται καταστροφικός για ανθρώπους και επιχειρήσεις του χώρου. Ώρα για νέες στρατηγικές.

Κανονικά αυτό γίνεται στο Twitter, αλλά για να δει κάποιος κάτι που θεωρώ πολύ σημαντικό ή άξιο σχολιασμού) θα πρέπει να έχει πέσει πάνω στη στιγμή που το δημοσιεύω – διαφορετικά, χάνεται. Εδώ θα βάζω όσα πιστεύω ότι δεν πρέπει να χαθούν. Ένα πείραμα είναι, ελπίζω θα μπορέσω να το συντηρήσω και να το κάνω με πιο ενδιαφέροντα τρόπο .

Λίγα λόγια για τη δουλειά στην Αγγλία: η Σοφία Γκιούσου γράφει ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο για τις συνθήκες που θα συναντήσει όποιος αποφασίσει να μεταναστεύσει για εργασία στην Αλβιόνα. Για όσους θέλουν να το κάνουν, είναι ένας χρήσιμος οδηγός. Για όλους εμάς τους υπόλοιπους είναι ένα ισχυρό τεκμήριο ότι ζούμε σε ένα άλλο πολιτισμό.

10 τρόποι με τους οποίους τα δεδομένα θα αλλάξουν τη ζωή μας: Ο Tim O’Reilly γράφει στη Βρεττανική Telegraph ένα εκλαϊκευτικό κείμενο για το πως θα αλλάξει τη ζωή μας ο τεράστιος όγκος των δεδομένων που παράγεται καθημερινά στον πλανήτη.

Σε τι χρησιμεύουν οι δημοσιογράφοι? Στο να περιγράφουν τον κόσμο με ένα τρόπο τέτοιο που μας βοηθά να συμμετέχουμ στην πολιτική ζωή: Ο καθηγητής δημοσιογραφίας του NYU Jay Rosen δίνει μια εξαιρετική συνέντευξη στον Economist για το μέλλον της δημοσιογραφίας στην ψηφιακή εποχή. Πολλή τροφή για σκέψη.

Ένα ακόμα χτύπημα στο χαρτί: ο γνωστός συγγραφέας Seth Godin γράφει στο blog του ότι το πρόσφατο βιβλίο του Linchpin ήταν τελευταίο που εξέδωσε σε παραδοσιακή μορφή – τυπωμένο σε χαρτί. Και ο Michael Hyatt γράφει γιατί δεν πρέπει όλοι οι συγραφείς να τρέξουν να τον αντιγράψουν.

Σήμερα – χωρίς κανένα λόγο – έπιασε κι εμένα στην “πένα” του (μετά από τον Παναγιώτη Βρυώνη πριν λίγο καιρό), και με “προειδοποιεί”.

Δρανδάκης λέγεται. Κρατήστε αυτό το όνομα για να δούμε εάν θα πάρει ή όχι δουλειές από τον ΟΠΑΠ στην Πληροφορική. Ελπίζουμε πως ο ίδιος και ο στενός Πασόκος φίλος του θα φανούν έξυπνοι και δε θα πέσουν σε λακούβα.

Μάλιστα.

Χαίρομαι που φροντίζει για το καλό μου. Ή μήπως ενδιαφέρεται να μην “πάρω δουλειές στον ΟΠΑΠ” για το καλό άλλων? Μπα, οι δημοσιογράφοι δεν κάνουν τέτοια πράγματα.

Τέλος πάντων, ας μην ανησυχεί (για όποιον λόγο κι αν ανησυχεί). Δεν θα πάρω δουλειά από τον ΟΠΑΠ. Όπως δεν έχω πάρει γενικά δουλειά από το δημόσιο μέχρι τώρα. Πάντα δούλευα στον ιδιωτικό τομέα, και στο δημόσιο πάντα έδινα. Τα μαλιοκέφαλα μου.

Ελπίζω ότι ο Μαρκόπουλος θα εκτιμήσει την ψυχραιμία μου και δεν θα επανέλθει με ανοησίες γιατί αντιπαθώ την Ελληνική δικομανία. Έχω σημαντικότερα πράγματα να κάνω στη ζωή μου, από το να ασχολούμαι με δικηγόρους και Μαρκόπουλους.

Το παρακάτω video είναι το demo μιας νέας ψηφιακής συσκευής ανάγνωσης (τη δημιούργησε η wonderfactory) που πρόκειται να κυκλοφορήσει το 2010 από τον οργανισμό TIME, στην οποία οι καταναλωτές θα μπορούν να διαβάζουν το περιοδικό Sports Illustrated. Δείτε το πρώτα:

Τέτοιου είδους συσκευές, σε συνδυασμό με το tablet που αναμένεται να κυκλοφορήσει η Apple, θα αλλάξουν εξ ολοκλήρου τον τρόπο που διαβάζουμε. Είναι σίγουρο ότι αρκετοί θα μείνουν πιστοί στο παραδοσιακό χαρτί αλλά, πολύ σωστά, ο Michael Hyatt παραλληλίζει την έλευση τέτοιων συσκευών με την έλευση της έγχρωμης τηλεόρασης: από τη στιγμή που έγινε διαθέσιμη, σχεδόν όλοι εγκατέλειψαν την ασπρόμαυρη.

Στο άρθρο αυτό ο Hyatt κάνει – με αφορμή αυτό το video – μια σειρά από εξαιρετικά ενδιαφέρουσες προβλέψεις για το πως θα μοιάζει το “διάβασμα” στον 21ο αιώνα. Πολύ σύντομα για όσους δεν θέλουν να το διαβάσουν (αν και αξίζει):

1. Η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε εφημερίδα, περιοδικό και βιβλίο θα είναι εξαιρετικά δυσδιάκριτη. Μέχρι τώρα, αυτά τα μέσα διέφεραν σημαντικά σε μια σειρά από παράγοντες όπως: το είδος του χαρτιού και της “συσκευασίας” του, ο χρόνος που απαιτούνταν από την ιδέα μέχρι τη διανομή στην αγορά (μέρα – εβδομάδα- μήνας-μήνες), ο αριθμός αυτών που έγραφαν (ένας έως πολλοί), ο τρόπος που αυτοί πληρώνονταν (μισθός, δικαιώματα), και τέλος το οικονομικό μοντέλο (διαφήμιση, αγορά, συνδρομή). Με την έλευση του SI Tablet αυτές οι διαφορές παύουν να υπάρχουν ή γίνονται δυσδιάκριτες.

2. Οι εκδότες θα πάψουν να σκέφτονται μόνο εικόνες και λέξεις. Οι καταναλωτές περιμένουν από αυτούς και video, ήχο, links, καθώς και άλλα ψηφιακά καλούδια.

3. Οι προσδοκίες του καταναλωτή θα χτυπήσουν κόκκινο και θα υπάρξει μια κούρσα καινοτομίας και φαντασίας για όποιον θέλει να κερδίσει το Ευρώ (ή Δολάριο) του.

4. Το κόστος παραγωγής του περιεχομένου θα αυξηθεί. Αν οι εκδότες προσπαθήσουν απλώς να μεταφέρουν τη μορφή που έχει το έντυπο τους σε ψηφιακό μέσο, δεν θα προσθέσουν ιδαίτερη αξία. Το κόστος που θα έχουν εξοικονομήσει από το χαρτί, την εκτύπωση και τη διανομή του, θα πρέπει να το επανεπενδύσουν σε παραγωγή video, ήχου, αλλά και άλλων ψηφιακών τεχνολογιών.

5. Σίγουρα θα υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που θα θέλουν τυπωμένα έντυπα, όπως υπάρχουν άνθρωποι που τους αρέσουν τα κεριά. Αυτά όμως θε έχουν περισσότερο το χαρακτήρα των “σουβενίρ” ή στοιχείων διακόσμησης των σπιτιών μας. Οι περισσότεροι θα καταναλώνουμε το περιεχόμενο ψηφιακά.

6. Οι άνθρωποι θα διαβάζουν περισσότερο παρά ποτέ.

Να προσθέσω και μια δική μου σκέψη πάνω σε αυτά. Οι συσκευές αυτές θα εμφανίζουν και τις αντιδράσεις των social media (τι λένε στο Twitter, τα blogs, κλπ) γύρω από κάθε στοιχείο περιεχομένου (άρθρο ή video) που εμφανίζεται. Και αυτό, πέρα από τη δυνατότητα να στέλνει κάποιος το άρθρο στο Facebook ή το Twitter που δείχνει και το demo video.

Χωρίς αυτή την πληροφορία το άρθρο θα είναι “λειψό” και αναγκαστικά κάποια στιγμή οι (πιο έξυπνοι) εκδότες θα τη συμπεριλάβουν, καθώς δεν θα θέλει και ιδιαίτερο κόπο.

Ενδιαφέροντες καιροί…

Συνήθως η (δικαιολογημένη) γκρίνια των νέων ανθρώπων είναι ότι κατά την εκπαίδευση τους δεν υπάρχουν οι απαραίτητες υποδομές που θα τους επιτρέψουν να βγουν στην αγορά ανταγωνιστικοί, έχοντας δουλέψει με σύγχρονα εργαλεία. Το νέο αυτό στούντιο θα βοηθήσει τους φοιτητές δημοσιογραφίας (και όχι μόνο) να δουλέψουν σε συνθήκες του 21ου αιώνα.

Ο εξοπλισμός που υπάρχει στο στούντιο είναι πλήρης, έχοντας τη δυνατότητα παραγωγής γραπτού, ραδιοφωνικού και τηλεοπτικού προγράμματος. Ειδικά ο εξοπλισμός σε υπολογιστές (για τον οποίο μπορώ να έχω και προσωπική άποψη) είναι ό,τι πιο εξελιγμένο μπορεί να βρει κάποιος σήμερα, με τους iMac, τους Mac Pro και ό,τι λογισμικό μπορεί να χρειαστεί ένας παραγωγός περιεχομένου σήμερα. Πιστεύω ότι οι φοιτητές του Πάντειου στο εξής θα είναι προνομιούχοι σε αυτο τον τομέα.

Μπράβο στον Δ. Ποταμιάνο, σε όσους τον βοήθησαν και στη διοίκηση του Παντείου, αυτό που ξεκίνησε χτες είναι πολύ σπουδαίο.

Και παρόλο που το σκεπτικό και η πρόθεση είναι σωστή, η λύση που προτείνεται μπορεί να οδηγήσει στα ίδια αποτελέσματα που είχε η χρήση της λέξης “διαφάνεια” τα προηγούμενα 30 χρόνια: στην απαξίωση. Κι αυτό γιατί η προτεινόμενη λύση δείχνει παντελή έλλειψη γνώσης των μηχανισμών του Internet πολύ περισσότερη της Google, την οποία βάζει στην εξίσωση.

Ο Μάνος προτείνει

ο νέος υπουργός Εσωτερικών να αναθέσει στην εταιρεία Google να φτιάξει μηχανισμό αναζήτησης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως σε συνδυασμό με την ψηφιοποίηση όλων των παλαιότερων φύλλων.

Ενας καλός μηχανισμός αναζήτησης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως θα αποτελέσει ένα πολύ μεγάλο βήμα διαφάνειας. Η ύπαρξη αποτελεσματικού μηχανισμού αναζήτησης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως καθιστά απολύτως περιττή και τη δημοσίευση κυβερνητικών προκηρύξεων και ανακοινώσεων στον ημερήσιο Τύπο. Ολα θα υπάρχουν στο Διαδίκτυο και θα μπορούν εύκολα να βρεθούν.

Το πρώτο που μπορεί να πει κανείς είναι ότι η Google δεν παίρνει δουλειές “κατ’ ανάθεση” – ούτε από κυβερνήσεις, ούτε από εταιρείες. Αν κάποιος θέλει να κατατάξει τα δεδομένα του στη βάση της Google οφείλει απλώς να τα δημοσιοποιήσει στο Διαδίκτυο, και η Google μετά θα τα βρεί μόνη της. Αν πάλι θέλει να εντάξει το μηχανισμό αναζήτησης της Google στο δικό της website, δεν έχει παρά να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία που δίνει η Google ελεύθερα (do it yourself) και να το κάνει μόνος του.

Το μόνο που χρειάζεται είναι άνθρωποι με τεχνογνωσία των νέων ψηφιακών εργαλείων. Τo Internet δεν δουλεύει με αναθέσεις, όταν δεν ξέρουμε να κάνουμε εμείς τη δουλειά. Πρέπει να τη μάθεις…

Την ώρα που, άνθρωποι που είναι στην αγορά και έχουν στενή σχέση με την εξέλιξη του Internet και των ψηφιακών Μέσων, μιλούν ακόμα για “ψηφιακή επικοινωνία” (διαφήμιση εκσυγχρονισμένη σε ψηφιακή μοντέρνα μορφή), μια πολιτικός που δεν έχει στενή σχέση με το αντικείμενο του Internet, έχει ήδη καταλάβει ότι είμαστε στην επόμενη φάση, στην οποία δεν κάνουμε “επικοινωνία” αλλά επιτρέπουμε στον χρήστη (πολίτη) να συμμετάσχει και συν-διαμορφώσει στην ουσία το πολιτικό μας προϊόν.

“… η πρώτη φάση είναι μια διαδικασία “διαφημίζω τον εαυτό μου” …Τώρα γίνεται ένα βήμα πιο βαθύ. Δεν διαφημίζω τον εαυτό μου. …πάμε από την επικοινωνία στο χώρο της Δημοκρατίας, στη συμμετοχή στο χώρο της Δημοκρατίας.

Με την παρέμβαση τους στις προτάσεις για την Τεχνολογική εκπαίδευση, γονείς και εκπαιδευτικοί απέδειξαν ότι μπορεί να υπάρξει συμμετοχή στη διαμόρφωση της πολιτικής.”

Κρατάω επίσης τις απόψεις της για την ανάγκη διάθεσης των δομόσιων δεδομένων στους πολίτες σε πραγματικό χρόνο, που αναφέρει παρακάτω, απόψεις που έχει αναφέρει κι άλλες φορές, και περιμένουμε πλέον πράξεις από το ΠΑΣΟΚ όταν θα εκλεγεί.

Αυτό που έχω αντιληφθεί τον τελευταίο ένα χρόνο είναι ότι (όσο κι αν τον βρίζουμε και κατηγορούμε) ο χώρος της πολιτικής έχει κάνει πολύ σημαντικότερα βήματα στην κατανόηση του μεγέθους των αλλαγών από τα νέα Μέσα, σε σχέση με τον κόσμο της αγοράς που (αν και από τη φύση του έπρεπε να είναι πιο γρήγορος και ευέλικτος) ακόμα αγκομαχάει να προλάβει τις εξελίξεις.

Σημαντικότερη όλων των ομιλιών ήταν (φυσικά) αυτή του Clay Shirky τον οποίο ο Tim O’ Reilly πολύ εύστοχα στην εισαγωγή χαρακτήρισε ως τον “Όσκαρ Ουάϊλντ του Internet”. Ο Shirky στην τοποθέτηση του (που θα δείτε παρακάτω) κάνει μια πολύ ενδιαφέρουσα σύγκριση 2 πειραμάτων συμμετοχής πολιτών σε εγχειρήματα, το Wikitorial των L.A. Times που έγινε το 2005 και του Apps for Democracy, ενός διαγωνισμού – πρόσκληση σε πολίτες να δημιουργήσουν υπηρεσίες βασισμένες σε κυβερνητικά δεδομένα των ΗΠΑ.

Το πρώτο απέτυχε, το δεύτερο θριάμβευσε.

Το ενδιαφέρον στοιχείο στον απολογισμό του Shirky είναι ότι οι λόγοι της αποτυχίας ή επιτυχίας τέτοιων πειραμάτων δεν έχουν καθόλου να κάνουν με την τεχνολογία – δεν αρκεί να έχεις μια προχωρημένη τεχνολογική πλατφόρμα για να πετύχει το εγχείρημα. Αντίθετα, το πολύ σημαντικο στοιχείο (που δεν αφορά μόνο σε τεχνολογικές εφαρμογές και social media) είναι το ποιό είναι το κοινωνικό συμβόλαιο (social contract) που συνάπτεται ανάμεσα σε 2 μέρη που περιμένουν μια αμοιβαία συνεισφορά ή συνεργασία.

Τρία βασικά συμπεράσματα βγαίνουν από τέτοιες προσπάθειες:

1. Το κοινωνικό συμβόλαιο με τους χρήστες στους οποίους απευθύνεσαι πρέπει να είναι αρκετά “πλήρες” ώστε να είναι ενδιαφέρον, αλλά όχι απόλυτα πλήρες ώστε να τους καταπιέζει (δείτε και τα παραδείγματα που αναφέρει για να γίνει πιο σαφές).

2. Οι χρήστες που έρχονται να συμβάλουν με τις ιδέες τους πρέπει να νιώθουν ότι μπορούν να κάνουν πράγματα που εσύ δεν έχεις προβλέψει (“κάνε μας έκπληξη με τις ιδέες σου”). Αν δεν τους αφήνεις χώρο για πειραματισμό, νιώθουν σαν χαμηλόμισθοι υπάλληλοι, χωρίς καν να παίρνουν μισθό!

3. (και σημαντικότερο imho) Όσο περισσότερο προσπαθείς εκ των προτέρων να πιστωθείς την επιτυχία του εγχειρήματος που ξεκινάς (π.χ. θριαμβευτικά δελτία τύπου) τόσο λιγότερες οι πιθανότητες επιτυχίας του εγχειρήματος.

Τώρα, βλέπουμε και στη χώρα μας τις πρώτες προσπάθειες εγχειρημάτων συμμετοχής των πολιτών σε κάθε είδους χώρους – πολιτική, Media, επιχειρήσεις, μη κερδοσκοπικές, κλπ. Το βέβαιο είναι ότι τα χρόνια που θα έρθουν θα δούμε πολύ περισσότερες, με μεγαλύτερη ένταση.

Τα βασικό ερώτημα που θα πρέπει να αναρωτούνται όσοι οργανώνουν τέτοια εγχειρήματα, είναι ποιό είναι το κοινωνικό συμβόλαιο που “υπογράφουν”, και με ποιούς ακριβώς. Ποιοί είναι οι προνομιακοί συνομιλητές τους στο εγχείρημα, πόσο χώρο για πειραματισμό αφήνουν στους χρήστες του εγχειρήματος, και αν πρέπει να “καπελώσουν” εκ των προτέρων την προσπάθεια με θριαμβολογίες για “πρωτοποριακές προσπάθειες”.

Δεν είχα το χρόνο από τότε να κάνω αναφορά σε αυτό, αλλά γυρνούσε συνέχεια στο μυαλό μου – πιστεύω ότι μεταφέρει ένα πολύ σημαντικό μήνυμα. Για το λόγο αυτό θα δοκιμάσω να αναπαράγω εδώ τις βασικές του θέσεις, μαζί με ένα δικό μου μικρό σχολιασμό.

Πρώτα όμως μια διευκρίνηση: ενώ το άρθρο ασχολείται με το θέμα της αντικειμενικότητας των Media (και κυρίως των εφημερίδων) αν θέλουμε να το διαβάσουμε με όρους της Ελληνικής αγοράς ενημέρωσης, θα ήταν ίσως χρήσιμο να αναφερόμαστε στον όρο “εγκυρότητα” και όχι αντικειμενικότητα (εξ ου και ο δικός μου τίτλος). Και αυτό γιατί είναι γενική αίσθηση ότι εδώ και πάρα πολλά χρόνια οι Έλληνες δημοσιογράφοι έχουν παραιτηθεί από την ιδέα να μας πείσουν ότι παρέχουν “αντικειμενική ενημέρωση”, ενώ αντίθετα αναφέρονται συχνά – πυκνά στην “εγκυρότητα” των γραφομένων τους. Και αυτό είναι επίσης απόλυτα σύμφωνο με το πνεύμα του άρθρου. Για λόγους σωστής αντιγραφής πάντως, θα χρησιμοποιώ τον όρο “αντικειμενικότητα”.

Ο Weinberger χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τη φράση “η διαφάνεια είναι η νέα αντικειμενικότητα” στην ομιλία του στο συνέδριο PDF (Personal Democracy Forum). Στο άρθρο του εξηγεί ότι η αντικειμενικότητα σήμερα έχει πάψει να έχει ενδιαφέρον ως concept, κυρίως επειδή προσπαθεί να δει τον κόσμο χωρίς κάποια οπτική – κάποια “θέση”.

Παρόλα αυτά, στις δεκαετίες που πέρασαν η αναζήτηση της αντικειμενικότητας (ή “εγκυρότητας”) έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στο να μπορούμε να έχουμε όλοι ένα σημείο αναφοράς στο πως εμπιστευόμαστε (και πότε) την πληροφόρηση μας, και σε ποιούς. Σε αυτό ακριβώς το σημείο μπορούμε να εντοπίσουμε και την πηγή των συγκρούσεων ανάμεσα στα παραδοσιακά Μέσα και τους bloggers: οι πρώτοι παρέχουν “αντικειμενικότητα” ενώ οι δεύτεροι προωθούν αποκλειστικά τις δικές τους ατζέντες.

Και πραγματικά, αν το σκεφτεί κανείς μπορεί να διαπιστώσει ότι αυτός που προωθεί ξεκάθαρα μια ατζέντα (τις δικές του πολιτικές ή άλλες προτιμήσεις) μπορεί να έχει μεγαλύτερη αξιοπιστία από κάποιον που κρύβει τη δική του (ατζέντα). Ενισχύεται άραγε η αίσθηση αντικειμενικότητας όταν δεν γνωρίζουμε τις πολιτικές προτιμήσεις του Νίκου Χατζηνικολάου ή του Νίκου Ευαγγελάτου? Ή μήπως όταν ο τηλεθεατής που τον ακούει να μιλά, υποπτεύεται διαρκώς ποιά μπορεί να είναι τα κίνητρα πίσω από όσα λέει?

Κάποτε η επίφαση της “αντικειμενικότητας”, ίσως μας έκανε να πιστεύουμε αυτό που διαβάζουμε. Σήμερα τείνουμε να πιστεύουμε κάτι, μόνο όταν τα γραπτά μας παραπέμπουν στις πηγές, αλλά και τις αξίες και αντιλήψεις του συγγραφέα τους.

Η αντικειμενικότητα και η εγκυρότητα ήταν το τέλος της διαδρομής για το χτίσιμο της αξιοπιστίας. Σήμερα την αξιοπιστία τη χτίζει η διαφάνεια. Πρόκειται για αλλαγή εποχής.

Η αξία των links

Νομίζαμε ότι έτσι λειτουργούσε η γνώση, αλλά ήταν απλώς ο τρόπος που λειτουργούσε το χαρτί (και έπειτα η τηλεόραση). H διαφάνεια ευημερεί σε ένα Μέσο που κυριαρχείται από τα links, επειδή ακριβώς μπορείς να δεις ξεκάθαρα τις συνδέσεις ανάμεσα στην γνώση που λαμβάνεις και τις ιδέες που αρχικά τροφοδότησαν αυτή την γνώση.

Το χαρτί από την άλλη μεριά, αδυνατεί να παρέχει αυτή τη διαφάνεια. Μπορείς να βάλεις κάποιες υποσημειώσεις με παραπομπές στο τέλος ενός κειμένου αλλά, πρόκειται για μια ακριβή (σε χρόνο και προσπάθεια) ιδέα για τον καταναλωτή της γνώσης – και αποτυγχάνει.

Φυσικά, στην εποχή των links συνεχίζουμε να δίνουμε βάρος στις “αυθεντίες” ενός αντικειμένου και την έννοια της αξιοπιστίας. Είναι και αυτά απαραίτητα για να μπορούμε να “ζυγίζουμε” ό,τι διαβάζουμε κάθε στιγμή. Όμως, αυτές οι έννοιες, όλο και περισσότερο είναι χρήσιμες σε γνώση που θεωρείται “commodity”, γνώση που είναι γενικά αποδεκτή και όχι αντικείμενο έρευνας και διαφορετικών απόψεων.

Η διαφάνεια προσφέρει στην πληροφόρηση ένα μέσο να δούμε ποιές είναι οι παραδοχές και οι αξίες που τη διαμόρφωσαν, και μας επιτρέπει να δούμε τα επιχειρήματα που οδήγησαν σε αυτό ή εκείνο το αποτέλεσμα. Η διαφάνεια μας δίνει ένα παραπάνω λόγο να πιστέψουμε μια πληροφορία, από ό,τι μας έδινε η επίκληση της αντικειμενικότητας.

Η αντικειμενικότητα χωρίς διαφάνεια, όλο και περισσότερο θα μοιάζει με αλαζονεία. Και μετά, βλακεία. Γιατί άραγε να πιστέψουμε αυτά που λέει κάποιος – έστω με τις καλύτερες των προθέσεων – όταν αντίθετα μπορούμε να βασιστούμε σε ένα δίκτυο από αποδείξεις, ιδέες, επιχειρήματα και διαλόγους γύρω από το θέμα?

O Weinberger καταλήγει με τη φράση:

H αντικειμενικότητα είναι ο μηχανισμός που εμπιστεύεσαι όταν το Μέσο σου δεν μπορεί να κάνει links. Τώρα το Μέσο μας μπορεί.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα ιδέα πιστεύω ότι ανακύπτει εδώ. Εκτός από την “εξωτερική” διαφάνεια, πολύ σημαντικό ρόλο πρέπει να παίζει η “εσωτερική” σε κάποιον που μεταδίδει γνώση ή πληροφορίες. Η ιδέα δηλαδή ότι πρέπει να αναγνωρίσει τις ίδιες του τις προκαταλήψεις, και με βάση αυτή τη γνώση να αποφασίζει αν πρέπει να δημοσιεύει κάτι, αν πρέπει να εμφανίζει και την αντίθετη άποψη εξίσου, ή αν πρέπει να είναι αρκετά “κάθετος” στην άποψη που διατυπώνει.

Πιστεύω ότι η σκέψη του Weinberger μπορεί να φέρει πολλές ενδιαφέρουσες συζητήσεις.

Δείτε και το video από την ομιλία του Weinberger στο PDF.