Για την περίπτωση της άθλιας λογοκρισίας στο φιλμάκι του Κώτσα Γαβρά για την Ακρόπολη, νομίζω ότι το πιο εύστοχο σχόλιο το έκανε ο Πέτρος Θέμελης στα Νέα:
Το δημιούργημα ενός καλλιτέχνη το δέχεσαι ως μορφή τελειωμένη με τα μηνύματα που εκπέμπει ή το απορρίπτεις στο σύνολο, δεν είναι δυνατόν να του αποσπάς τμήματα κάθε φορά που με αυτά προσβάλλονται υποτίθεται τα αισθήματα ή τα χρηστά ήθη ορισμένων συμπολιτών σου. Είναι σαν να κόβεις κομμάτι από τον καμβά ενός ζωγραφικού πίνακα ή να αφαιρείς μέρος ενός γλυπτού ή στην καλύτερη περίπτωση να το καλύπτεις με φύλλο συκής.
Για τον Δ. Παντερμαλή ακούστηκαν τόσα καλά την περίοδο των εγκαινίων του Μουσείου, αρκεί όμως μια τέτοια στιγμή για να φανεί και πάλι ότι ως χώρα έχουμε τρομακτική έλλειψη ανθρώπων με βαθιά κουλτούρα και αίσθηση ευθύνης για τα πόστα που διαχειρίζονται.
Γιατί, τι άλλο μπορεί να είναι παρά έλειψη κουλτούρας και ευθύνης όταν έχεις στα χέρια σου του δημιούργημα ενός ανθρώπου με το καλλιτεχνικό μέγεθος του Γαβρά, και πιστεύεις ότι μπορείς κατά το δοκούν να το πετσοκόβεις, χωρίς να ρωτάς κανένα, πιστεύοντας ότι δεν θα έχεις συνέπειες?
Μπορεί κανείς εύκολα να φανταστεί τι μπορεί να υφίστανται στα χέρια τέτοιων “λειτουργών”, άλλοι δημιουργοί που δεν έχουν το όνομα του Γαβρά. Και κανείς βέβαια ποτέ δεν σκέφτηκε το ενδεχόμενο που αναφέρει ο Φοίβος Καρζής: το πόσο ισχυρό επιχείρημα θα γίνει στη φαρέτρα του Βρετανικού Μουσείου απέναντι στην παγκόσμια κοινή γνώμη η μεταχείριση της ιστορίας και η ιδέα της λογοκρισίας.
July 28th, 2009 at 10:04
Αν θυμάμαι καλά η ίδια η Μελίνα, όταν μιλούσα για τα Ελγίνεια μάρμαρα, έφερε σαν επιχείρημα ότι πρέπει να γυρίσουν για να μην είναι “μισό” και “διάσπαρτο” ένα καλλιτεχνικό δημιούργημα τέτοιου μεγέθους.
Θανάσης Παπαγγελής´s last blog ..A refreshing elearning experience!
July 28th, 2009 at 10:23
Εμένα πάλι, μου άρεσε το <a href="http://friendfeed.com/sofiagk/698df40b"σχόλιο του Jack Black στο FriendFeed:
“Βάρεσε παλαμάκια το παπαδαριό και έτρεξε το γκαρσόνι ο Κωστάκης να πάρει παραγγελία”
July 28th, 2009 at 15:27
Καλό θα ήταν να είμαστε περισσότερο προσεκτικοί όταν αναφερόμαστε σε ανθρώπους όπως ο κος Παντερμαλής, ειδικά όταν αναφέρουμε και τη λέξη κουλτούρα.
Είναι τουλάχιστον αστείο να λέμε ότι ο κος Παντερμαλής δεν έχει το αίσθημα κουλτούρας και ευθύνης.
Αν δεν ήταν αυτός, τώρα πολλοί από τους αρχαιολογικούς χώρους σε όλη την Ελλάδα, απλά δεν θα είχαν την τωρινή τους μορφή, τόσο γιατί ήταν υπεύθυνος πολλών έργων, αλλά και γιατί από τη διδασκαλία του έχουν περάσει πολλοί Έλληνες και Ξένοι Αρχαιολόγοι.
Προσωπικά δε με κολακεύει ως Έλληνα το ανεπιθύμητο “μοντάζ” που έγινε, αλλά ούτε και η επιλογή των μηνυμάτων που θέλησε να περάσει ο Κος Γαβρας, με όλο το σεβασμό που του έχω, μέσω ενός έργου παγκόσμιας εμβέλιας.
klou´s last blog ..Web design or the Sea?
July 29th, 2009 at 13:09
@klou δεν θα ήθελα σε καμμία περίπτωση να αδικήσω τον κ. Παντερμαλή και το έργο του. Δεν σκόπευα ποτέ να αμφισβητήσω την επιστμονική του επάρκεια και το έργο που έχει προσφέρει. Όμως, αν υπάρχει κάποιος που αδικεί τον κ. Παντερμαλή, αυτός είναι ο ίδιος του ο εαυτός και οι πράξεις του.
Αν κάνεις μια βόλτα στα μπλογκς και τα δημοσιεύματα θα καταλάβεις. Δεν είναι όλοι αυτοί αγνώμονες για ό,τι έχει κάνει, αλλά αρκεί μια τέτοια πράξη (όπως η λογοκρισία Γαβρά) για να τα καταστρέψεις όλα.
Το σχόλιο που αναφέρει παραπάνω ο Σπύρος (Ντόβας) του Jack Black είναι πράγματι πολύ εύστοχο, αλλά αν με ενοχλεί κάτι είναι γιατί και πάλι επιχειρούμε να ρίξουμε τις ευθύνες σε κάποιον “Κωστάκη”. Νομίζω πρέπει να μπει ένα τέλος σε αυτή την ιστορία. Γιατί και όλοι κάτω από τον “Κωστάκη” (ή τον Αντωνάκη), αλλά και ο καθένας από εμάς, έχουμε τις προσωπικές μας ευθύνες για όσα κάνουμε και δεν κάνουμε.
Ο κάθε ένας από εμάς οφείλει να πράττει σύμφωνα με τις αρχές, την κουλτούρα και την παιδεία του, και μπορεί να ορθώνει το ανάστημα του όταν χρειάζεται και να λέει ένα ΟΧΙ. Αυτό που όφειλε να κάνει ο κ. Παντερμαλής. Να δοξάζουμε δηλαδή τους προγόνους μας για την ανδρεία και τον ηρωϊσμό τους, αλλά καμιά φορά να τους μιμούμαστε κι όλας – με όλο το κόστος που μπορεί να περιέχει αυτό.
Δεν περιμένω τίποτε λιγότερο από τον κ. Παντερμαλή, παρά μόνο μια συγνώμη συνοδευόμενη από μια παραίτηση. Αυτό θα ήταν μια πράξη ανδρείας, έστω και καθυστερημένη.
July 29th, 2009 at 15:25
Συμφωνώ με το σχόλιο του klou και με την προτροπή του Νίκου Δρανδάκη για ΟΧΙ. Το θέμα είναι πότε να λέμε ΟΧΙ και σε ποιούς.
Εκτιμώ ότι στο ζήτημα αυτό κομματικά συμφέροντα και ιδεολογικές αγκυλώσεις έθαψαν (στα ΜΜΕ) την ουσία του θέματος. Αντί για διάλογος, κραυγές. Αντί για επιχειρήματα, συνθήματα κι απωθημένα.
Μια άλλη άποψη για το θέμα είναι δημοσιευμένη εδώ: http://istologio.org/?p=467
Φιλικά,
July 29th, 2009 at 19:11
Κατά τη γνώμη μου δεν υπάρχει λογοκρισία. Θα υπήρχε λογοκρισία αν αφαιρούσαν από το βίντεο την άποψη ότι κατά τα πρώτα χριστιανικά χρόνια ο Παρθενώνας υπέστη καταστροφές που οφείλονταν εν μέρει στην προσπάθεια των πρωτοχριστιανών να εξαλείψουν ό,τι θύμιζε ειδωλολατρεία. Από ό,τι αναφέρει ο κ. Παντερμαλής (δεν έχω δει την τελική μορφή του βίντεο) αυτή η θέση παραμένει στην αφήγηση. Το μουσείο αποφάσισε να αφαιρέσει το κομμάτι του animation που αντιστοιχεί στην παραπάνω αφήγηση όχι επειδή θεωρεί ότι δεν έγιναν οι καταστροφές αλλά επειδή οι μορφές πάνω στον Παρθενώνα παρερμηνεύτηκαν από διάφορους/πολλούς ως χριστιανοί ιερείς της εποχής. Το μουσείο θέλησε να αποφύγει μια παρεξήγηση με άλλα λόγια.
Το αν το Μουσείο θα έπρεπε να αντιμετωπίσει αυτή την παρερμηνεία με αφαίρεση του αποσπάσματος ή π.χ. με μια επεξηγηματική πινακίδα (ότι οι μορφές δεν αναπαριστούν ιερείς) ή με άλλο τρόπο, αυτό είναι άλλη συζήτηση. Κατά τη γνώμη μου το μουσείο μπορούσε να εμμείνει στην αρχική του απάντηση, όπως εκφράστηκε από την προϊσταμένη του τμήματος Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Κορνηλία Χατζηασλάνη, ότι δηλαδή “η ιδιότητα αυτών των ανθρώπων της βυζαντινής εποχής, με τα μακριά σκουρόχρωμα ενδύματα, δεν δηλώνεται σαφώς, ούτε άλλωστε υπήρξε τέτοια πρόθεση” (in.gr 23/7) και να μην κάνει το μοντάζ.
Όπως και να έχει πάντως, θεωρώ ότι λογοκρισία στην ουσία του πράγματος, δηλαδή την ιστορική αφήγηση, δεν υπήρξε. Είναι παρόλα αυτά επέμβαση στο καλλιτεχνικό έργο του Γαβρά και υπάρχει πιθανόν και θέμα παραβίασης πνευματικών δικαιωμάτων καθώς υπάρχει αλλοίωση στο βίντεο χωρίς την άδεια του δημιουργού.
Υπάρχει φυσικά και το άλλο θέμα: ο κ. Παντερμαλής ανέφερε ότι ένας λόγος αφαίρεσης του επίμαχου κομματιού ήταν ότι “η μεν περίοδος καταστροφής είναι πέραν κάθε αμφιβολίας, αλλά οι συνθήκες άγνωστες”. Αυτό σημαίνει ότι το Μουσείο αποφασίζει εκ των υστέρων να αντιμετωπίσει το animation ως ιστορικά ακριβή αναπαράσταση γεγονότων (που ως ιδέα είναι προβληματική έτσι και αλλιώς). Αλλά αν είναι έτσι και αν το animation αναπαριστά “άγνωστες συνθήκες”, γιατί αποφάσισε να το εντάξει στην ταινία του αρχικά; Αν επιστημονικά ήταν προβληματικό, γιατί το ενσωμάτωσαν αρχικά;
museologist´s last blog ..‘Απαγορεύεται η φωτογράφηση’
July 29th, 2009 at 21:51
“Θα υπήρχε λογοκρισία αν αφαιρούσαν από το βίντεο την …”
Δεν υφίσταται τέτοια έννοια. ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ και αν αφαιρέσουν χωρίς την άδεια του δημιουργού, είναι λογοκρισία. Δεν υφίσταται συζήτηση επ’ αυτού κατά τη ταπεινή μου γνώμη….