NYLON

Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ομιλία του Δημήτρη Ποταμιάνου κατά την τελετή ορκομωσίας των αποφοίτων 2008 του τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Πάντειου Πανεπιστήμιου. Μια αισιόδοξη προοπτική για το ρόλο και τις δυνατότητες των νέων επικοινωνιολόγων, δημοσιογράφων και πολιτιστικών διαχειριστών στις Open Source Κοινότητες που θα δραστηριοποιούνται αναπόδραστα εφεξής. Ο Δημήτρης Ποταμιάνος είναι συγγραφέας, καθηγητής και Πρόεδρος του Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου.

Ο καθένας με τα χούγια του! Αποχαιρετώντας σας σήμερα, και εις πείσμα της αθλιότητας που μοιάζει να έχει εγκατασταθεί παντού γύρω μας- μαύρα λεφτά, κούφια λόγια, άδειες τσέπες-, θα επιμείνω, διαλέγοντας την ευρύτερη εικόνα , στο αισιόδοξο μοτίβο με το οποίο οι περισσότεροι, καλώς ή κακώς με έχετε συνδέσει. Στην ελπίδα για ένα καλύτερο… σήμερα.

Η επικοινωνία, λοιπόν, που σπουδάσατε τα τελευταία τέσσερα( ή και κάτι παραπάνω) χρόνια είναι γεγονός ότι δε μπορεί να εξαιρεθεί από τις αθλιότητες που συμβαίνουν στις μέρες μας. Έχει κι αυτή σχεδόν αμετάκλητα στιγματισθεί. Ούτε λίγο ούτε πολύ, σε αντιπαράθεση προς την ουσία, το περιεχόμενο μιας υπόθεσης, οι λεγόμενες «επικοινωνιακές πρακτικές» κατάντησαν να δηλώνουν το περιτύλιγμα, το τρικ, τα λογής λογής απατηλά τερτίπια. Έχω πια μάλλον πεισθεί πως δεν θα μπορέσει ποτέ να απαλλαγεί από το στίγμα η λέξη. Στην καλύτερη περίπτωση θα συνεχίσει να παραπέμπει στην καταφερτζήδικη συμπεριφορά και στη χειρότερη στη στάχτη στα μάτια.

Για σταθείτε όμως! Μήπως έχουν ταυτοχρόνως αλλάξει κάποια άλλα πράγματα και δε χρειάζεται ίσως πια να απολογούμαστε διαρκώς που η δουλειά και το μεράκι μας είναι ακριβώς, εν τέλει, να … επικοινωνούμε; Η πληροφορία, κατ’ αρχάς, είναι δίχως αμφιβολία το πολυτιμότερο αγαθό σήμερα. Έχει βέβαια κατά κόρον λεχθεί αυτό, και δεν σας μαθαίνω ασφαλώς εδώ τίποτα καινούριο. Δεν είμαι όμως τόσο βέβαιος ότι έχει εξαντληθεί το θέμα της ταιριαστής διαχείρισης του εν λόγω αγαθού, το οποίο, παραδόξως ίσως, εκ πρώτης όψεως τουλάχιστον, όσο αφθονεί τόσο ανεβαίνει η αξία του. Και μιλώντας για ταιριαστή διαχείριση και συνεπώς για υπεύθυνους, κατά τεκμήριο, νέους διαχειριστές, ευνοήτως προσπερνώ την παλιά «φθαρμένη» αντίληψη της διάχυσης της γνώσης από τους λίγους επαϊοντες/ ειδήμονες προς τους πολλούς «σκράπες». Προκειμένου ακριβώς να συγκρατήσω αυτήν που αναδεικνύεται με όλο και μεγαλύτερη ενάργεια σήμερα: την ενεργό και συχνά αφιλοκερδή συμμετοχή σε δίκτυα που αξιοποιούν επί τέλους μεθοδικά τα ανεκτίμητα κοιτάσματα των ποικίλων μύχιων ατομικών γνώσεων, άρα και της παραγνωρισμένης «συλλογικής ευφυίας», εν τέλει.

Να ξεκαθαρίσω, όμως, εν συντομία, τι εννοώ με τους δύο όρους της προκομένης συμμετοχής στα περί ου ο λόγος δίκτυα- κι ας το πούμε δίχως άλλες περιφράσεις, αυτή είναι η «αποστολή», στα μάτια μου εμένα τουλάχιστον, των σύγχρονων επικοινωνιολόγων: Προέβαλα την ενεργό συμμετοχή, κι εννοούσα βέβαια ότι ένα δίκτυο δε μπορεί να σταθεί χωρίς νευραλγικούς κόμβους, κι αυτόν ακριβώς το ρόλο καλούμαστε κατ’ αρχήν να αναλάβουμε εμείς οι επικοινωνιολόγοι. Κι αν τώρα αναφέρθηκα επίσης στη συχνά αφιλοκερδή «δικτύωσή» μας, δεν είχα τόσο κατά νου την παλιομοδίτικη εκδοχή του «λειτουργήματος» του δημοσιογράφου, ας πούμε – ωσάν να ήταν ντροπή να μιλήσει κανείς εδώ για επαγγελματική ενασχόληση!-, όσο το ότι η εμπλοκή και μόνο σε συστήματα παραγωγής και διαχείρισης εντατικής γνώσης σχεδόν αυτονόητα μας οδηγεί σε εθελοντικές προσφορές, πολύ πέραν της λελογισμένης «αποζημίωσης» για τον κόπο και τις υπηρεσίες του καθενός. Σας έλεγα μόλις πριν πως είναι δουλειά μας, αλλά και μεράκι μας να επικοινωνούμε. Εμείς οι δάσκαλοι, οι δημοσιογράφοι, αλλά βέβαια και οι διαφημιστές, οι πολιτιστικοί διαχειριστές, και πάει λέγοντας.

Ας το «γειώσουμε» λίγο, με δυό τρία παραδείγματα, το πράγμα. Η «χρυσοφόρα» αγορά στις ανοιχτές κοινωνίες μας είναι όντως εκεί, έτοιμη και διαθέσιμη ώστε οι περισσότεροι από σας να την κατακτήσουν. Αλλ’ από την άλλη μεριά, είμαι βέβαιος πως αρκετοί από σας το’ χετε ήδη πιάσει και το άλλο, το εντελώς νέο νόημα: η εθελοντική προσφορά, η αφιλοκερδής συμμετοχή σε μία από τις όλο και πιο ανθηρές κοινότητες εντατικής πληροφορίας και γνώσης διόλου δεν αντιβαίνει, παρά αντιθέτως συμβαδίζει πλέον αρμονικά με τη σύγχρονη αγορά. Οι «μερακλήδες» προγραμματιστές που ευγενώς προσφέρονται, δίχως καμία απαίτηση άμεσης συναλλακτικής αμοιβής, να ενισχύσουν τις δυνατότητες και να εμπλουτίσουν τη γκάμα εφαρμογών ενός ανοιχτού λογισμικού προγράμματος, γρήγορα γίνονται περιζήτητοι στην αγορά από οργανισμούς και εταιρείες που είναι πρόθυμες να επενδύσουν σε ταλαντούχα νέα στελέχη. Το ίδιο συμβαίνει και με τους συντάκτες, ας πούμε, αξιοσημείωτων διαλογικών ηλεκτρονικών ημερολογίων ή με τις ερασιτεχνικές συμβολές σε λογής λογής συλλογικά εγκυκλοπαιδικά εγχειρήματα.

Σ’ αυτόν ακριβώς τον ωραίο νέο κόσμο, της όλο και πιο δυναμικής αγοράς αλλά και της αναζωπυρωμένης οικονομίας του δώρου, ανοιγόμαστε θαρραλέα σήμερα. Σ’ αυτόν τον κόσμο θα είστε, θέλετε δε θέλετε, πρωταγωνιστές, και το μόνο πράγμα που εύχομαι είναι να σας έχουμε λίγο βοηθήσει να προετοιμασθείτε καλύτερα γι’ αυτόν το σκοπό. Κι ας λένε ό, τι θέλουν οι φαρμοκόγλωσσες που επιμένουν ότι χαραμίσατε τα καλύτερά σας χρόνια για να μάθετε επικοινωνιακά τερτίπια!