NYLON

Το χτεσινό αφιέρωμα της Καθημερινής στο World of Warcraft με ιντριγκάρισε. Πιάνει ένα από τα αγαπημένα θέματα των Media (όπως είναι τα νέα διαδικτυακά παιχνίδια), και σε αρκετά σημεία ενημερώνει επαρκώς για το θέμα, σε άλλα όμως αναπαράγει αρκετούς από τους μύθους που ακούμε συχνά.

Πρώτα μια γενική εικόνα για το τι θέλω να πω: Η αντίληψη που έχουμε για την έννοια “καταναλωτής” θα αλλάξει σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Μέχρι τώρα ο καταναλωτής ήταν απλώς ο τελευταίος κρίκος στην αλυσίδα παραγωγής. Εκεί που κάθε προϊόν και υπηρεσία έκλεινε τον κύκλο ζωής του, έχοντας ήδη διαμορφωθεί σε ένα προηγούμενο στάδιο από τον “παραγωγό”.

Το World of Warcraft (WoW) διαμορφώνει το δείγμα του νέου καταναλωτή-συμμέτοχου-συνδημιουργού. Δεν θα αναφέρω εδώ το πόσο εθιστικό είναι και πόσα εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο συμμετέχουν σήμερα σε αυτό. Υπάρχουν τα νούμερα στο άρθρο της Κ.

Αυτό που αδυνατούν να εντοπίσουν αφιερώματα όπως αυτό, είναι ότι το WoW δημιουργήθηκε με αποκλειστικό στόχο να είναι κοινωνικό και συμμετοχικό (social and participative). Πολλοί στόχοι μέσα στο παιχνίδι είναι εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθούν από ένα μόνο πρόσωπο. Δημιουργείται έτσι η ανάγκη για συνεργασία ανάμεσα σε ομάδες ανθρώπων με διαφορετικές ικανότητες. Τέτοιες ομάδες (guilds) άρχισαν να δημιουργούνται αμέσως με την εμφάνιση του WoW (μία από αυτές ανήκει στον γνωστό μας Joi Ito) με πολλές χιλιάδες μέλη, που άρχισαν να λειτουργούν σαν κλειστές κοινωνίες με δικούς τους κανόνες.

Θεωρητικά, οι παίκτες του WoW είναι καταναλωτές: πληρώνουν ένα μηνιάτικο για να μπορούν να παίξουν το παιχνίδι. Όμως η Blizzard (εταιρεία παραγωγής του WoW) δεν κατασκεύασε ένα προϊόν στη δική της γραμμή παραγωγής έτοιμο για κατανάλωση. Οι καταναλωτές γίνονται συμμέτοχοι: αυτοί δημιουργούν τους χαρακτήρες, καθώς και τα συστήματα και τις μάχες που είναι το βασικό θέμα του παιχνιδιού. Ταυτόχρονα, δημιουργούν νέα πεδία online συνεργασίας, δημιουργώντας wikis με πολλές χιλιάδες μέλη με αποκλειστικό στόχο τη βελτίωση του ίδιου του προϊόντος αλλά και της δικής τους απόδοσης μέσα σε αυτό. Οποιαδήποτε επιχείρηση δει αυτό το μοντέλο online συνεργασίας και παραγωγικότητας θα πρέπει να ζηλέψει και να νιώσει οπισθοδρομική. Όπως αναφέρει και η Αχιλλεία στο αφιέρωμα της Κ:

Αφού έφτασα στο 70, απλώς το εγκατέλειψα διότι εκεί χάνεται η χαρά του παιχνιδιού, γίνεται εμμονή. Ομως εμπλούτισα το λεξιλόγιό μου, ενισχύθηκε το συλλογικό πνεύμα μέσα μου, καθώς μαθαίνεις να συνεργάζεσαι για να πετύχεις το στόχο σου

Η διχοτόμηση ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση χάνει το νόημά της σε ένα κόσμο όπου προϊόντα και υπηρεσίες μπορούν να αναπτυχθούν από τους ίδιους ανθρώπους οι οποίοι τα καταναλώνουν, και όπου, κάτω από προϋποθέσεις, η ζήτηση μπορεί να δημιουργήσει νέα δική της προσφορά δημιουργώντας νέες υπηρεσίες, νέα αξία. Παράδειγμα: οι gold farms.

Οι gold farmers είναι παίκτες του WoW οι οποίοι δεν προχωρούν την εξέλιξη τους στο παιχνίδι, μένοντας στο ίδιο σημείο και κάνοντας την ίδια επαναλαμβανόμενη εργασία ώστε να κερδίζουν σε μεγάλες ποσότητες ένα συγκεκριμένο αντικείμενο μέσα στο παιχνίδι (π.χ. εικονικό χρυσό). Το GigaOm αναφέρει ότι οι gold farms του WoW δείχνουν το μέλλον της εργασίας: 100.000 άνθρωποι στην Κίνα εκτιμάται ότι εργάζονται σήμερα σε τέτοιες “φάρμες” (ονομάζονται sweatshops), κάνοντας για πολλές ώρες κάθε μέρα την ίδια επαναλαμβανόμενη εργασία, της οποίας τα κερδισμένα αντικείμενα ο ιδιοκτήτης του sweatshop πουλάει σε παίκτες του WoW σε όλο τον κόσμο που θέλουν να εξελιχθούν γρήγορα και να ανέβουν level.

Εκτός από προσφορά νέων υπηρεσιών όμως, δημιουργείται και η προσφορά νέου content γύρω από τη δραστηριότητα των καταναλωτών-παραγωγών. Το MTV εξσφάλισε αποκλειστικό video μέσα από ένα τέτοιο sweatshop.

Η δημιουργία μιας γενιάς καταναλωτών – παραγωγών έχει επιπτώσεις σε όλες τις παραμέτρους δημιουργίας ενός προϊόντος – μπορεί να φτάσει πολύ μακρυά. Από το 2006 έχει ανακοινωθεί ότι το WoW θα γίνει και ταινία. Κι εκεί όμως οι “πελάτες” θέλουν να έχουν λόγο πάνω στο προϊόν. Όπως γράφει η K:

…..στη συνέχεια όμως υπήρξαν αντιδράσεις: πολλοί θεωρούν ότι η ταινία θα πρέπει να μην είναι με πραγματικούς ηθοποιούς αλλά μια συνέχεια του animation στο οποίο παίζουν και, κυρίως, να μην είναι τοποθετημένο από τη σκοπιά της Συμμαχίας, παρουσιάζοντας τους Hordes ως κακούς. Εχει ενδιαφέρον ο διαδικτυακός διάλογος μεταξύ των fun του παιχνιδιού (http://warcraft.moviechronicles.com) και το πόσο πολύ επιμένουν σε αυτή την παράμετρο.

Εθισμός

Το αφιέρωμα δεν αποφεύγει να κλείσει με τις γνωστές κοινοτυπίες περί “εθισμού” ή αντικοινωνικής συμπεριφοράς που ακούμε σε αυτές τις περιπτώσεις.

Πόσο επικίνδυνο είναι το WοW;

Σε ρεπορτάζ νοτιοκορεάτικης διαδικτυακής εφημερίδας, στις 24 Μαΐου του 2005, αναφέρεται ότι ένα ζευγάρι 29χρονων Κορεατών άφησαν για λίγο το τεσσάρων μηνών κοριτσάκι τους στο σπίτι για να πάνε σε κοντινό internet cafe να παίξουν WοW. Σχεδίαζαν να λείψουν μία δύο ώρες – τελικά έλειψαν περισσότερες από τέσσερις. Το αποτέλεσμα ήταν το βρέφος να βρεθεί νεκρό, πεσμένο μπρούμυτα στην κούνια του.

Συγνώμη, αλλά καθημερινά χιλιάδες συνάνθρωποί μας σκοτώνονται από ασυνείδητους οδηγούς οχημάτων, ή πλοιάρχους που στέλνουν τα καράβια σε ξέρες. Δεν ενοχοποιήσαμε ποτέ το Μέσο για την ηλιθιότητα του οδηγού.

Είναι χειρότερο από ναρκωτικό διότι δεν έχει τέλος. Κάποια στιγμή προσπάθησα να πουλήσω τον ήρωά μου, ήθελα να ξεκόψω απ’ το παιχνίδι

Έχω ξαναπεί ότι σε αυτές τις περιπτώσεις μιλάει η δύναμη της συνήθειας. Αν μείνει κάποιος για πολλές ώρες βλέποντας τηλεόραση δεν θα πει κανείς ότι η τηλεόραση είναι ναρκωτικό. Το έχουμε συνηθίσει, και είναι μια “δραστηριότητα” που θεωρείται φυσιολογική. Στην περίπτωση όμως του WoW, ισχύει άριστα αυτό που είχε πει ο Clay Shirky στο “Ψάξε το ποντίκι”.

At least, they’re doing something!