NYLON

Όπως γράφουν σήμερα ο e-lawyer και ο Παναγιώτης Βρυώνης, η καμπάνια “Δημόσια Δεδομένα, Δικά μας Δεδομένα” (4Δ) συνεχίζει να συγκεντρώνει το ενδιαφέρον όλο και περισσότερου κόσμου μέσα στο Internet αλλά και έξω από αυτό. Η συγκέντρωση υπογραφών συνεχίζεται με αμείωτους ρυθμούς, το Facebook group συνεχίζει να αυξάνει τα μέλη του, και οι αναφορές από τα blogs είναι καθημερινές.

Χθες ήμουν περίεργος να μάθω αν η κυβέρνηση (ή κάποιος κυβερνητικός φορέας) έδωσε κάποια απάντηση στον Πέτρο Τατούλη με αφορμή την επιστολή που έστειλε στους πολιτικούς αρχηγούς και τον Πρωθυπουργό. Επικοινώνησα με το γραφείο του και ενημερώθηκα ότι πράγματι έλαβαν μια απάντηση από τη Γενική Γραμματεία της κυβέρνησης. Παρόλο που δεν μπορούσαν να μοιραστούν μαζί μου το πλήρες έγγραφο της απάντησης, μου έδωσαν μια ιδέα (σε τίτλους) των απαντήσεων της κυβέρνησης, στο αίτημα για άνοιγμα των Δημόσιων Δεδομένων.

Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι διαθέτει ελεύθερα τα Δημόσια Δεδομένα στους Έλληνες πολίτες μέσω των διαφόρων κυβερνητικών ή Δημοτικών Πυλών (portals) που έχει δημιουργήσει ή σχεδιάζει για το μέλλον, ενώ ταυτόχρονα ενημερώνει ότι η Κοινοτική Οδηγία 2003/98/ΕΚ έχει κυρωθεί με νόμο του κράτους από το 2006 (αληθές).

Στο ζήτημα της πρόσβασης των πολιτών στους νόμους του κράτους μέσω της ιστοσελίδας του Εθνικού Τυπογραφείου αναφέρει ότι αυτή είναι πλήρης και ελεύθερη εκτός από το τεύχος Α.Ε. – Ε.Π.Ε και ΓΕΜΗ (για ανώνυμες εταιρείες και ΕΠΕ). Ενημερώνει όμως ταυτόχρονα ότι προγραμματίζει μέσα στις επόμενες εβδομάδες να θέσει σε λειτουργία τη νέα υπηρεσία e-themis στην οποία ο κάθε πολίτης μπορεί να έχει πρόσβαση στο σύνολο της Ελληνικής νομοθεσίας και να εκτυπώνει δωρεάν τις διατάξεις που τον ενδιαφέρυν.

Στο επίπεδο των πληροφοριών που αφορούν στην τοπική αυτοδιοίκηση (που ήταν και ένα συγκεκριμένο αίτημα της επιστολής Τατούλη) η κυβέρνηση πληροφορεί ότι, τα Δημόσια Δεδομένα διατίθενται ήδη “μέσω της ολοκλήρωσης του έργου Δημοτικές Διαδικτυακές Πύλες”.

Οι παρατηρήσεις που έχω να κάνω είναι οι εξής:

1. Εφόσον η πρόσβαση στους νόμους και τα διατάγματα του κράτους είναι πλήρης και ελεύθερη, για ποιό λόγο χρειάζεται η νέα υπηρεσία e-themis που θα κάνει ακριβώς την ίδια δουλειά?

2. Το ότι η πρόσβαση σε όλα τα Δεδομένα είναι ελεύθερη είναι μάλλον ανακριβές. Δοκίμασα να κάνω πολλές αναζητήσεις νόμων από αυτή τη σελίδα και το μόνο που λάμβανα ήταν αποτελέσματα σε τίτλους νόμων τους οποίους δεν μπορούσα να δω (δεν υπήρχε κανένα link). Επίσης οι παραπάνω εικόνες (που τράβηξα από την ιστοσελίδα του ΕΤ) δείχνουν ότι πράγματι υπάρχει συνδρομητική υπηρεσία (επί πληρωμή) με την οποία και μόνο μπορείς να έχεις πρόσβαση σε ΦΕΚ και διατάγματα

3. … και σημαντικότερο. Τα δεδομένα τα οποία εμφανίζονται και στην ιστοσελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου, και σε όλα τα υπόλοιπα κυβερνητικά και δημοτικά portals βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με το γράμμα και το πνεύμα της κοινοτικής οδηγίας την οποία η Κυβέρνηση εχει επικυρώσει από το 2006. Με λίγα λόγια, η Κοινοτική οδηγία είναι πλήρως ανενεργή στη Ελληνικό Δημόσιο.

Η Κοινοτική οδηγία μιλά για Δημόσια Δεδομένα που θα διατίθενται με όρους “περαιτέρω χρήσης από τους πολίτες των χωρών – μελών“. Η έκφραση “περαιτέρω χρήση” (re-use) είναι ο όρος κλειδί για να γίνει κατανοητή, όχι μόνο η οδηγία, αλλά και αυτό που χρειάζεται να γίνει για να έχει πραγματική ουσία η πρόσβαση των πολιτών στα Δημόσια Δεδομένα.

Για παράδειγμα στα φύλλα του Εθνικού Τυπογραφείου (σε όσα τέλος πάντων έχουμε δωρεάν πρόσβαση): Μπορούμε να εντοπίσουμε ένα φύλλο και να το ανοίξουμε σε μορφή pdf. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να το αναγνώσουμε στην οθόνη μας, αλλά και να το εκτυπώσουμε σε χαρτί. Δεν μπορούμε όμως να πάρουμε ένα μέρος από το κείμενό του (με copy paste) και να το αναπαράγουμε στα blogs ή στις ιστοσελίδες μας. Δεν μπορούμε να τα επεξεργαστούμε – να συνενώσουμε κείμενα από διαφορετικά φύλλα για να δημιουργήσουμε νέα ηλεκτρονικά έγγραφα που συνδυάζουν διαφορετικούς νόμους ή διατάγματα προκειμένου να ολοκληρώσουμε μια εργασία, έρευνα ή δημοσίευση.

Πολύ περισσότερο, δεν έχουμε άμεση Ηλεκτρονική πρόσβαση σε αυτά τα Δημόσια Δεδομένα ώστε να δημιουργήσουμε νέες, χρήσιμες σε άλλους πολίτες υπηρεσίες με βάση αυτά τα δεδομένα. Χρειαζόμαστε αυτή η πρόσβαση να γίνεται στις ίδιες τις βάσεις δεδομένων οι οποίες φιλοξενούν τη Δημόσια πληροφορία, μέσω APIs (Application programming Interfaces). Φυσικά, από αυτό το αίτημα εξαιρούνται οι πληροφορίες που είναι, είτε ευαίσθητα εθνικά δεδομένα, είτε αυαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Αυτό είναι ένα θεμελιώδες στοιχείο της Κοινοτικής Οδηγίας 2003/98/ΕΚ η οποία μιλά για νέες ευκαιρίες ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας από την ελεύθερη ηλεκτρονική διάθεση αυτών των δεδομένων.

Και δεν το λέει τυχαία. Αυτή τη στιγμή ζούμε στην κοινωνία της γνώσης και της πληροφορίας. Το μεγαλύτερο μέρος του πλούτου που παράγεται (ή πολύ σύντομα το μεγαλύτερο) προέρχεται από την ίδια τη διαχείριση των πληροφοριών και των δεδομένων. Ο Δημόσιος Τομέας αποτελεί τη μεγαλύτερη δεξαμενή δεδομένων στον εθνικό χώρο, και αν οι πολίτες αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτή τη δεξαμενή, θα έχουμε μια νέα έκρηξη δημιουργικότητας και καινοτομίας, κυρίως σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που είναι η βάση της Ελληνικής οικονομίας. Η Βρεττανική κυβέρνηση και πολλές χώρες στην υπόλοιπη Ευρώπη έχουν ήδη αρχίσει να εξερευνούν αυτό το δρόμο.

Προσθέστε εδώ τα ακόμη σημαντικότερα πλεονεκτήματα στον τομέα της διαφάνειας και της ενίσχυσης των Δημοκρατικών μας θεσμών, όταν θα έχουμε ακόμη πιο ενημερωμένους πολίτες οι οποίοι μπορούν να αναπαράγουν αλλά και να διακινούν με τόση ευκολία τις Δημόσιες πληροφορίες, και έχετε την πλήρη εικόνα.

Υπάχρχουν πολλά που μπορούμε ακόμη να πούμε, και τα σχόλια σας αλλά και τα άρθρα σε άλλα μπλογκς βοηθούν την ανάπτυξη αυτής της ιδέας. Το σημαντικότερο όμως είναι να μην περάσει η λογική ότι κατασκευάζοντας φτωχά και αδιάφορα “κυβερνητικά portals” του περασμένου αιώνα, απαντάμε στις προκλήσεις και απαιτήσεις του σήμερα. Αυτά έπρεπε να τα είχαμε δημιουργήσει 10 χρόνια πριν – τώρα τα ζητούμενα είναι άλλα.

Αυτό που ελπίζω είναι να βοηθήσουν όλοι να διαδοθεί το τι πραγματικά σημαίνει πρόσβαση στα Δημόσια Δεδομένα, πέρα από μύθους και ξεπερασμένες λογικές.