Τις τελευταίες μέρες κυκλοφορούσε στα emails ένα κείμενο που αποδίδονταν στον Iσοκράτη και προσπαθούσε να κάνει ένα παραλληλισμό με τα γεγονότα των ημερών. Το κείμενο ήταν το εξής, και το μήνυμα του προφανές.
Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται, διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την αυθάδεια ως δικαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα και την αναρχία ως ευδαιμονία
Εκτός αυτών που διέδιδαν με ευκολία το μήνυμα μέσω του Internet, οι υπεύθυνοι του Ελεύερου Τύπου σκέφτηκαν ότι θα ήταν καλό να το αναπαράγουν, και μάλιστα πρωτοσέλιδο με τεράσιτα γράμματα. Απολαύστε το
Ο Σπύρος Ντόβας έστειλε ένα μήνυμα στο Twitter που μας παρέπεμπε σε πολύ ωραίο άρθρο του Νίκου Σαραντάκου που έδινε μια άλλη εικόνα για το κείμενο. Όλο το κείμενο.
Το ψεύτικο ρητό του Ισοκράτη για την «αυτοκαταστροφή της δημοκρατίας»
Κάποια ελληνοαμερικάνικη οργάνωση μ’ έχει βάλει στον κατάλογο παραληπτών της και μου στέλνει (όχι μόνο σε μένα, βέβαια) ταχτικά μηνύματα, ως επί το πλείστον εθνικιστικά. Σήμερα, τέσσερις μέρες μετά τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου, πήρα από την οργάνωση αυτή ένα μήνυμα με τον ανορθόγραφο τίτλο «Τάδε έφει Ισοκράτης» και το εξής περιεχόμενο:
“Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται, διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την αυθάδεια ως δικαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα και την αναρχία ως ευδαιμονία”
Κατά σύμπτωση, το ίδιο μήνυμα το είχα πάρει κι από μια εγχώρια ταχυδρομική λίστα, και απ’ ό,τι είδα κυκλοφορεί πολύ στο Διαδίκτυο τις τελευταίες μέρες, με αφορμή την εξέγερση των παιδιών που τα έλεγαν αλήτες.
Δεν θα επεκταθώ στη γνώμη μου για τη δολοφονία και για όσα την ακολούθησαν. Θα ασχοληθώ με κάτι δευτερεύον, με το ρητό του Ισοκράτη, ή μάλλον με το δήθεν ρητό του Ισοκράτη που πλασάρουν αυτές τις μέρες πολλοί, άλλοι καλοπροαίρετοι και άλλοι ελλαδέμπορες. Πριν συνεχίσω, να ομολογήσω ότι το εύρημα δεν είναι δικό μου· ναι μεν εγώ είχα ψυλλιαστεί ότι η φράση «η δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται» ακούγεται πολύ μοντέρνα, αλλά πριν ανοίξω τα κιτάπια μου με πρόλαβε (εκμεταλλευόμενος και τη διαφορά της ώρας) ο φίλος Ηλίας από την Καλιφόρνια, που σ’ αυτόν ανήκει ο έπαινος.
Διότι, βλέπετε, ο Ισοκράτης δεν είπε αυτό που έβαλαν στο στόμα του οι πλασιέδες της ελληνοφροσύνης. Το απόσπασμα είναι από τον Αρεοπαγιτικό λόγο του και έχει στο πρωτότυπο ως εξής (ζητώ συγνώμη για το πολυτονικό):
“Οἱ γὰρ κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον τὴν πόλιν διοικοῦντες κατεστήσαντο πολιτείαν οὐκ ὀνόματι μὲν τῷ κοινοτάτῳ καὶ πραοτάτῳ προσαγορευομένην, ἐπὶ δὲ τῶν πράξεων οὐ τοιαύτην τοῖς ἐντυγχάνουσι φαινομένην, οὐδ’ ἣ τοῦτον τὸν τρόπον ἐπαίδευε τοὺς πολίτας ὥσθ’ ἡγεῖσθαι τὴν μὲν ἀκολασίαν δημοκρατίαν, τὴν δὲ παρανομίαν ἐλευθερίαν, τὴν δὲ παρρησίαν ἰσονομίαν, τὴν δ’ ἐξουσίαν τοῦ ταῦτα ποιεῖν εὐδαιμονίαν, ἀλλὰ μισοῦσα καὶ κολάζουσα τοὺς τοιούτους βελτίους καὶ σωφρονεστέρους ἅπαντας τοὺς πολίτας ἐποίησεν.”
Φυσικά, μετάφραση δεν μας χρειάζεται διότι όλοι εμείς οι Έλληνες την έχουμε μία και ενιαία και τρισχιλιετή. Επειδή όμως μπορεί να περάσει και κανείς αλλοδαπός που δεν μετέχει της ημετέρας παιδείας, μεταφράζω πρόχειρα το απόσπασμα:
“Διότι εκείνοι που διοικούσαν την πόλη τότε (ενν. στην εποχή του Σόλωνα και του Κλεισθένη), δεν δημιούργησαν ένα πολίτευμα το οποίο μόνο κατ’ όνομα να θεωρείται το πιο φιλελεύθερο και το πιο πράο από όλα, ενώ στην πράξη να εμφανίζεται διαφορετικό σε όσους το ζουν· ούτε ένα πολίτευμα που να εκπαιδεύει τους πολίτες έτσι ώστε να θεωρούν δημοκρατία την ασυδοσία, ελευθερία την παρανομία, ισονομία την αναίδεια και ευδαιμονία την εξουσία του καθενός να κάνει ό,τι θέλει, αλλά ένα πολίτευμα το οποίο, δείχνοντας την απέχθειά του για όσους τα έκαναν αυτά και τιμωρώντας τους, έκανε όλους τους πολίτες καλύτερους και πιο μυαλωμένους.”
Μ’ άλλα λόγια, ο Ισοκράτης δεν μίλησε για «δημοκρατία που αυτοκαταστρέφεται». Αυτό είναι προϊόν ερμηνείας, για να μην πω προϊόν φαντασίας. Όπως προϊόν φαντασίας, που καμιά σχέση δεν έχει με το πραγματικό ρητό του Ισοκράτη, είναι και η ατάκα ότι η δημοκρατία «κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας». Για άλλη μια φορά, οι ελληναράδες χρησιμοποιούν τους αρχαίους όπως ο μεθυσμένος τον φανοστάτη: όχι για να φωτίσουν το δρόμο τους, αλλά για δεκανίκι που θα στηρίξει τα σαθρά τους επιχειρήματα.
Δεν θέλω να κάνω σχόλια…
December 11th, 2008 at 14:23
Το πρόβλημα είναι εάν το γνωμικό είναι αυθεντικό ή εάν αυτό που ζούμε είναι κατ’ επίφαση ‘Δημοκρατία’?
Είχαμε ποτέ Δημοκρατία στην χώρα μας? Εάν ναι, πάει να πει ότι κάποτε και από κάποιους ‘εκτροχιάστηκε’ (άρα το γνωμικό είτε αυτθεντικό είτε όχι, είναι ρεαλιστικό) εάν όχι, πάει να πει ότι ποτέ δεν την απαιτήσαμε…
December 11th, 2008 at 15:38
Ontas enas apo aftous pou exoun epikalestei sto parelthon ti risi afti pou de fainetai na einai akrivis, de nomizo oti allazei to noima, kathos kai i parerminevmeni risi de leei kati pou den isxiei (apla de tha eprepe na apodidete ston Isokrati).
Diefkrinizo, bravo sto Νίκο Σαραντάκο pou mas anedeikse tin anakribeia (ki ego gia paradeigma as prosexa
).
December 11th, 2008 at 15:55
Είναι πολύ ωραίο και σωστά τεκμηριομένο το άρθρο του κ. Σαραντάκου. Το θέμα όμως που τίθεται είναι το εάν το γνωμικό είναι αυθεντικό ή όχι;;;
Για εμένα προσωπικά η αξιά του παραπάνω πρωτοσέλιδου δεν μειώνεται ούτε στο ελάχιστο…περιγράφει με πολύ σύντομο και ουσιαστικό τρόπο τι ακριβώς γίνεται στην χώρα μας στο όνομα της Δημοκρατίας…Καλό είναι να μας προβληματίσει όλους και να μην αναλωθούμε στην ποιότητα των συγγραφέων τους και στην πιστότητα του λόγου τους…
December 11th, 2008 at 16:05
Το κακό που γίνεται με τέτοια γνωμικά, είναι ότι όσοι τα χρησιμοποιούν συνήθως προσπαθούν με εύκολα τσιτάτα να απαντήσουν σε δύσκολα και σύνθετα προβλήματα. Και αυτό δεν βγάζει σε τίποτα καλό.
December 11th, 2008 at 20:53
Aμ εκείνο το “της ημετέρας (α)παιδείας μετέχοντες” πριν 8 χρόνια; Τα φώτα του είχε αλλάξει ο Στεφανόπουλος και το αναπαρήγαγαν αβασάνιστα οι πάντες, μέχρι που βρέθηκε μία φιλόλογος κι έκανε σωστή μετάφραση. Και μάλιστα πολλοί το απέδιδαν στο … Σωκράτη, διότι δεν είχαν πιάσει το όνομα σωστά.
Τι τους έκανε ο Ισοκράτης, ρε παιδιά; Καλός άνθρωπος ήταν
December 11th, 2008 at 22:52
Οι δηλώσεις Παπαρήγα όπως δεν σχολιάστηκαν και στοιχεία για “εισαγόμενους αντιεξουσιαστές” αλλάζουν την θεώρηση των πραγμάτων.
Μήπως η αλήθεια είναι διαφοετική από αυτή που μας παρουσιάζουν τα μμε ?
( από άρθρο που αλίευσα από το politis-gr )
December 12th, 2008 at 11:49
Το νόημα αλλάζει φυσικά! Και είχα αναρωτηθεί για ποιό λόγο ο Ισοκράτης άφησε την αιτία έξω από το λόγο του! Ήμουν σίγουρη ότι κάπου θα το απέδιδε αυτο! Όλοι μας μπορούμε να καταχραστούμε τη Δημοκρατία! Και όλοι μας το κάνουμε. Ειτε είμαστε μέλη της εξουσίας έιτε είμαστε απλοί πολίτες. ΤΟ θέμα είναι ότι αυτοί που θα έπρεπε να αποτελούν πρότυπα όπως π.χ. μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας, καλλιτέχνες, μέλη του κοινοβουλίου κλπ. το έχουν καταχραστεί πρώτοι! Στο όνομα ποιού να διδάξουμε τα παιδιά μας??
Ευχαριστώ ειλικρινά για αυτό το άρθρο!
December 12th, 2008 at 16:11
Άλλο ένα καλό που άκουσα αυτές τις μέρες είναι:
“Μην διαδίδεται ψευδείς ειδήσεις ,αφήστε τους δημοσιογράφους να το κάνουν”
Τα ΜΜΕ εκμεταλλεύονται τον άδικο χαμό του μικρού παιδιού και όλο αυτό το θέμα που γίνεται για να κάνουν νούμερα και για να πάρουν λεφτά πετώντας ανάμεσα στην 24ωρη υποτιθέμενη αντικειμενική ενημέρωση τους και τα “απαραίτητα” διαφημιστικά μηνύματα για να βγάλουν χιλιάδες ευρό απο τους χορηγούς…
Πολιτικοί βγαίνουν και κάνουν μικροπολιτική πάνω από το χαμό του μικρού για να εξυπηρετήσουν τα κομματικά τους συμφέροντα…Λαμόγια βρίσκουν την ευκαιρία να κατακλέψουν και να λεηλατήσουν ξένες περιουσίες …Αστυνομικοί ασκούν βία και η κατάχρηση της εξουσίας που διαθέτουν είναι καθημερινή…
Η ρήση ακόμα και αν δεν είναι του Ισοκράτη ή δεν έχει μεταφραστεί σωστά νομίζω πως σε ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό ταιριάζει στην κατάσταση που έχει περιπέσει η ελληνική κοινωνία…
Στο εξωτερικό έχουν αρχίσει ήδη τα στοιχήματα σε μεγάλους στοιχηματικούς οίκους αν θα καταρρεύσει η Ελλάδα!!!
Το θέμα είναι πάντως οτι έχουν αρχίσει και εξεγείρονται και σε άλλες Ευρωπαικές χώρες και τα ΜΜΕ γράφουν για φόβους φαινόμενου domino…
Για να δούμε…
December 12th, 2008 at 22:59
Όποιος και να το έγραψε, όπως και να παραφράστηκε, εμένα με εκφράζει.
December 17th, 2008 at 01:31
“Διότι εκείνοι που διοικούσαν την πόλη τότε (ενν. στην εποχή του Σόλωνα και του Κλεισθένη), δεν δημιούργησαν ένα πολίτευμα το οποίο μόνο κατ’ όνομα να θεωρείται το πιο φιλελεύθερο και το πιο πράο από όλα, ενώ στην πράξη να εμφανίζεται διαφορετικό σε όσους το ζουν· ούτε ένα πολίτευμα που να εκπαιδεύει τους πολίτες έτσι ώστε να θεωρούν δημοκρατία την ασυδοσία, ελευθερία την παρανομία, ισονομία την αναίδεια και ευδαιμονία την εξουσία του καθενός να κάνει ό,τι θέλει, αλλά ένα πολίτευμα το οποίο, δείχνοντας την απέχθειά του για όσους τα έκαναν αυτά και τιμωρώντας τους, έκανε όλους τους πολίτες καλύτερους και πιο μυαλωμένους.” (Μετάφραση: Νίκος Σαραντάκος)
Αυτή είναι η πιστή μετάφραση κύριοι…
Cornholio’s last blog post..και επειδή το παράχεσα με τα πολιτικά…
December 18th, 2008 at 13:55
Αγαπητέ Νίκο πραγαματικά σ’ευχαριστώ για το διαφωτιστικό άρθρο σου γιατί και εγώ αυτά τα λόγια τα έχω χρησιμοποιήσει επανειλλημένως τα τελευταία 2 χρόνια και δε μου αρέσει να μεταφέρω ανακρίβειες. Ωστόσο πραγματικά πιστεύω ότι η ουσία είναι αλλού…
Ας δεχτούμε αυτή την παράφραση των λόγων του Ισοκράτη ως την αλήθεια που εκφράζει το σημερινό μας πολίτευμα…Ούτως ή άλλως και η δημοκρατία που βιώνουμε σήμερα δεν είναι παρά μια παράφραση της τότε έννοιας της δημοκρατίας…Δε νομίζεις;
December 30th, 2008 at 09:46
Αγαπητέ κύριε Σαραντάκο, γιατί συγγνώμη για το πολυτονικό;
May 4th, 2010 at 17:53
“μισοῦσα καὶ κολάζουσα τοὺς τοιούτους”…
Πού είναι στην πράξη αυτό στην σημερινή Ελλάδα; Εμείς, οι “σύγχρονοι” έλληνες εννοώ, τί στάση τηρούμε απέναντι σ’ αυτούς που ενεργούν με τον τρόπο που λέει ο Ισοκράτης; Πού είναι η τιμωρία των παρανομούντων και αυθαιρετούντων; Ανεχόμαστε τους παρανομούντες, γιατί θέλουμε, όταν βρεθούμε και ‘μεις οι ίδιοι να παρανομούμε, να εισπράξουμε την ίδια ανοχή που επιδείξαμε στους πρώτους. Με απλά ελληνικά, σου κάνω πλάτες για να μου κάνεις κι εσύ πλάτες, όταν χρειαστεί! Ή κάνω λάθος; Και να ένα απλό καθημερινό παράδειγμα: όταν π.χ. για να γιορτάσεις την ονομαστική σου εορτή, Πέμπτη βράδυ, έχεις “τσίτα” τις μουσικές μέχρι τα άγρια ξημερώματα και αφήνεις τη γειτονιά ξάγρυπνη, γιατί κανείς δεν ειδοποιεί την αστυνομία; Επειδή είσαι νόμιμος; Όχι βέβαια! Απλά, όταν κι εγώ μεθαύριο (που λέει ο λόγος), κάνω το ίδιο, θέλω ούτε ‘σύ να καλέσεις την Αστυνομία… Άν όμως το ίδιο το πολίτευμα μας “παίδευε”, δηλαδή μας βοηθούσε να διαμορφώσουμε ένα χαρακτήρα σωστού πολίτη, που θα σέβεται την ελευθερία του διπλανού του και δεν θα ανεχόταν την όποια παρανομία, από οποιονδήποτε κι αν προερχόταν και ταυτόχρονα απομόνωνε τους “αυτά πράττοντες”, θα συνέβαινε αυτό; Σαφώς, όχι. Επειδή όμως στην εποχή που ζούμε δεν υπάρχουν πολιτικοί και δικαστικοί του μεγέθους των αρχαίων αυτών προγόνων μας, ας φιλοτιμηθούμε από μόνοι μας κι ας αρχίσουμε να σεβόμαστε την ελευθερία και τα δικαιώματα του συνανθρώπου μας, για να μας σεβαστεί κι αυτός αντίστοιχα, η για να μπορούμε να του ζητήσουμε το λόγο, άν χρειαστεί.
May 19th, 2010 at 12:58
αραγε που σταματουν τα δικαιωματα καποιου ? και που αρχιζουν των αλλων…??…ξερει ο Ελληνικος λαος τον ορισμο της δημοκρατιας…?