NYLON

Αναλύοντας τις Πολιτικές Ομιλίες των Υποψήφιων Αμερικανών Προέδρων με τη Βοήθεια του Wordle

Με την ολοκλήρωση των Συνεδρίων των Δημοκρατικών και των Ρεπουμπλικάνων, οι Αμερικανικές εκλογές μπαίνουν πλέον στην τελική τους ευθεία. Στις 28 Αυγούστου ο Barack Obama επισημοποίησε την υποψηφιότητα του για την Προεδρία της Αμερικής και μερικές ημέρες αργότερα ο John McCain με τη σειρά του αποδέχθηκε το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων. Οι δύο ομιλίες θέτουν το στίγμα των υποψηφίων και αποτελούν κομβικό σημείο στην ευρύτερη πολιτική και επικοινωνιακή τους στρατηγική.

Στην προσπάθεια ανάλυσης αυτών των δύο ομιλιών χρησιμοποιήθηκε η διαδικτυακή εφαρμογή Wordle. Η συγκεκριμένη Java εφαρμογή προσαρμόζει το μέγεθος κάθε λέξης ανάλογα με τις φορές που έχει χρησιμοποιηθεί μέσα σε κάποιο ορισμένο κείμενο. Συνεπώς όσες περισσότερες φορές αναφέρθηκε κάποια λέξη από τους δύο υποψήφιους, τόσο μεγαλύτερη εμφανίζεται στο αντίστοιχο «word cloud» που δημιουργείται. Η ιδέα για τη συγκεκριμένη ανάλυση προήλθε από την εφημερίδα Boston Globe που τη χρησιμοποίησε πρώτη, αλλά και από τους NY Times που εφαρμόζουν αντίστοιχους τρόπους ανάλυσης των πολιτικών ομιλιών. Όπως γίνεται αντιληπτό, το Wordle προσφέρει μία απεικόνιση που βασίζεται στην ποσοτική χρήση των λέξεων χωρίς να λαμβάνει υπόψη τα όποια ποιοτικά χαρακτηριστικά μίας ομιλίας. Όμως σε κάθε περίπτωση το αποτέλεσμα –πέρα από την εικαστική του αξία- μπορεί να οδηγήσει και σε αρκετά ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

Barack Obama:

Ο Barack Obama στην ομιλία του κατέθεσε την «υπόσχεση» του προς τον αμερικανικό λαό. Η λέξη «promise» ακούστηκε τις περισσότερες φορές από τα χείλια του και αποτέλεσε το ‘εννοιολογικό όχημα’ για να παρουσιάσει το σύνολο των ιδεών του στους συμπατριώτες του. Οι λέξεις που κυριάρχησαν κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ήταν «American(s)», «America», «country», ενώ την ίδια στιγμή «Democrats» και «Republicans» κατέλαβαν πολύ μικρότερο χώρο στην απεικόνιση του Wordle. Μένοντας συνεπής σε ένα στυλ ηγεσίας οράματος, ο υποψήφιος των Δημοκρατικών επιχείρησε να δείξει πως περισσότερο επιθυμεί να ενώσει, παρά να διχάσει τους Αμερικανούς, προσπαθώντας παράλληλα να προσελκύσει μεγαλύτερο ποσοστό των αναποφάσιστων/ ανεξάρτητων ψηφοφόρων που δεν υποστηρίζουν κάποια από τις δύο παρατάξεις.

Όμως παρά την προσπάθεια του να φανεί ενωτικός, ο Obama αναφέρεται για πρώτη φορά σε ομιλία του τόσο εκτενώς στον πολιτικό του αντίπαλο. Οι επιθετικές διαφημίσεις του McCain που προηγήθηκαν του συνεδρίου, ανάγκασαν τον υποψήφιο Δημοκρατικό να ‘σηκώσει το γάντι’ και να απαντήσει σε πιο προσωπικό τόνο. Ο Obama φαίνεται να κατανοεί πως η τακτική της περαιτέρω ηρωοποίησης του McCain και τα συνεχώς κολακευτικά σχόλια προς το πρόσωπο του, μπορεί να δείχνουν πολιτικό πολιτισμό και ευγένεια, όμως περισσότερο βοηθούν τον αντίπαλο του παρά τον ίδιο. Χωρίς όμως να προβεί σε φθηνή κριτική, ο Obama στρέφει το επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου σε θέματα πολιτικής, με πρώτο και καλύτερο την οικονομία (economy), για να ακολουθήσουν τα εργασιακά ζητήματα (jobs, work, workers) και εκείνα της εκπαίδευσης (education) και της υγείας (healthcare). Έχοντας το πλεονέκτημα της κριτικής για τα κακώς κείμενα της 8-ετής διακυβέρνησης του Ρεπουμπλικάνου Bush, ο Obama με ευκολία αντιπαρατίθεται με τον McCain σε θέματα που αφορούν τη ζωή εκατομμυρίων Αμερικανών.

Παράλληλα, τέσσερα από τα ρήματα που χρησιμοποίησε περισσότερο κατά τη διάρκεια της ομιλία του ήταν: «must», «need», «can», «make». Σε ένα βαθμό αυτές οι τέσσερις λέξεις συμπυκνώνουν τη συλλογιστική πορεία ολόκληρης της καμπάνιας του. «Πρέπει και χρειάζεται» να γίνει αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό και «μπορούμε» να την «πραγματοποιήσουμε». Φυσικά, δε θα ήταν δυνατόν να λείπουν λέξεις όπως «change» και «new», αφού η υποψηφιότητα Obama επικαλείται στο σύνολο της την έλευση του καινούριου και του διαφορετικού στην «Washington».

John McCain:

Τη στιγμή που ο Barack Obama καταθέτει την υπόσχεση του στου Αμερικανούς πολίτες, ο John McCain επιλέγει να θυμηθεί το ηρωικό του παρελθόν και ενισχύοντας το μπαρουτοκαπνισμένο προφίλ του, προβάλει στην ομιλία του σαν κύρια λέξη και έννοια τη «μάχη» (τον αγώνα, την πάλη) για μία καλύτερη πατρίδα («fight», «country»).

Πιστός και αυτός στις επικοινωνιακές ανάγκες που θέλουν όλους τους υποψήφιους να στέκουν υπεράνω διαχωρισμών, απευθύνεται κατά κύριο λόγο στο σύνολο των Αμερικανών ψηφοφόρων (Americans), με το λεξιλόγιο του όμως να είναι κάπως διαφοροποιημένο συγκριτικά με την αντίστοιχη ομιλία του Obama, περιλαμβάνοντας λέξεις που παραπέμπουν στο θρησκευτικό και πατριωτικό συναίσθημα των Αμερικανών, όπως: «God», «war», «serve», «honor», «blessed». Γεγονός αναμενόμενο, με δεδομένη την ιδεολογική διαφορά μεταξύ των δύο παρατάξεων.

Ο McCain ύστερα από μια σειρά επιθετικών διαφημίσεων και συχνών αναφορών εναντίον του Obama, αποφασίζει να ακολουθήσει στην ομιλία του τον αντίθετο δρόμο. Κάνει ελάχιστες αναφορές στον Δημοκρατικό υποψήφιο, παρουσιάζει τη δική του υποψηφιότητα ως υπερκομματική και αφήνει πιθανότατα το πεδίο αντιπαράθεσης με τον Obama στη νεότερη και άφθαρτη αντιπρόεδρο του.

Φυσικά κάνει και ο ίδιος αναφορές στα οικονομικά, εργασιακά και εκπαιδευτικά ζητήματα που αφορούν την αμερικανική κοινωνία (economy, jobs, children), προσπαθώντας με τη συχνή χρήση του ρήματος «γνωρίζω» (know) άλλοτε να τονίσει την κατανόηση των προβλημάτων και άλλοτε να επισημάνει τη βαθιά γνώση και εμπειρία που διαθέτει μετά από τόσα χρόνια στην πολιτική σκηνή. Επιπλέον, σε αντίθεση με τον αντίπαλο του που προσπάθησε να τον παρουσιάσει ως συνεχιστή της πολιτικής Bush, εκείνος αποφεύγει συνειδητά να αναφέρει πάνω από μία φορά το όνομα του απερχόμενου Προέδρου.

Αυτό που προκαλεί εντύπωση όμως, είναι πως ο Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος αναλαμβάνει το ρίσκο να υιοθετήσει την επικοινωνιακή πλατφόρμα του Obama για αλλαγή. Με μεγαλύτερη συχνότητα από τον αντίπαλο του, αναφέρει στην ομιλία του τις λέξεις «αλλαγή» (change) και «καινούριο» (new), ενώ παράλληλα χρησιμοποιεί αντίστοιχη επιχειρηματολογία με εκείνη του Obama για την «ανάγκη» (need) και τη «δυνατότητα» (can) διαφοροποίησης της καθεστηκυίας τάξης στην «Washington».

Στη διάρκεια της προεκλογικής καμπάνιας θα ακολουθήσουν πολλές ακόμα ομιλίες από τους δύο υποψήφιους Αμερικανούς προέδρους. Όμως αυτές οι πρώτες τοποθετήσεις τους αμέσως μετά την επισημοποίηση του χρίσματος για την προεδρία, έχουν ιδιαίτερη σημασία και πιθανότατα θα καθορίσουν το σύνολο της επικοινωνιακής τους στρατηγικής μέχρι την τελική γραμμή των εκλογών του Νοεμβρίου.

ΥΓ: Η συγκεκριμένη μέθοδος ανάλυσης με τη χρήση του Wordle έχει φυσικά ενδιαφέρον να χρησιμοποιηθεί και στις ομιλίες των Ελλήνων πολιτικών και για αυτό το λόγο θα αξιοποιηθεί συστηματικά μέσα από τις σελίδες του nylon στο προσεχές μέλλον.