NYLON

Με αφορμή τις τελευταίες εξελίξεις σε Γαλλία και Βρετανία που αφορούν στις νομικές κυρώσεις όσων «κατεβάζουν» παράνομα αρχεία μέσω Διαδικτύου, επανήλθε στην επικαιρότητα ένα ζήτημα που ουσιαστικά μας απασχολεί από την εμφάνιση των .mp3 αρχείων εδώ και περίπου 15 χρόνια.

Η ιστορία της ανταλλαγής αρχείων (file sharing) έχει σύντομη αλλά ιδιαίτερα πολύκροτη διαδρομή. Συνήθως κομβικό σημείο αναφοράς αποτελεί η υπόθεση Napster στα τέλη της περασμένης δεκαετίας. Η ουσιαστική αδρανοποίηση του πρωτοπόρου peer2peer προγράμματος μετά τη δικαστική νίκη των δισκογραφικών εταιριών μπορεί να προσέφερε μία εφήμερη νίκη στους αποκαλούμενους θεματοφύλακες των πνευματικών δικαιωμάτων, αλλά οι ασκοί του Αιόλου είχαν ανοίξει για τα καλά και οι νέοι κίνδυνοι για τη μουσική βιομηχανία βρίσκονταν ήδη προ των πυλών.

Μερικοί, μάλλον αφελείς, θεώρησαν πως με νομικές διώξεις θα μπορούσε να κλείσει η υπόθεση της παράνομης διακίνησης αρχείων. Όμως, όπως είχε δηλώσει και ο Mark Mulligan της Jupiter Media με αφορμή την υπόθεση Napster, το 2002: «Τα προγράμματα file sharing είναι εξαιρετικά στο να ξαναεφευρίσκουν τον εαυτό τους». Η δήλωση αυτή φαίνεται πως επιβεβαιώθηκε στα αμέσως επόμενα χρόνια, καθώς οι χρήστες του Διαδικτύου βρήκαν εναλλακτικές λύσεις με νέες, εύχρηστες, δωρεάν και αποκεντρωμένες υπηρεσίες ανταλλαγής αρχείων (όπως για παράδειγμα τα torrents). Οι δισκογραφικές εταιρείες δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τον “αόρατο εχθρό” αυτών των καινούριων αποκεντρωμένων μεθόδων και το ποτάμι δείχνει να μη μπορεί πλέον να γυρίσει πίσω. Όπως γράφει η Emily Bell σε πρόσφατο άρθρο του Guardian, είναι «σα να προσπαθείς να ξαναβάλεις το τζίνι της ελεύθερης μουσικής πίσω στο λυχνάρι του».

Τα επιχειρήματα όσων υποστηρίζουν ή διαφωνούν με την ελεύθερη ανταλλαγή αρχείων ποικίλουν και μία αναζήτηση στο Διαδίκτυο μπορεί να προσφέρει πραγματικά άπειρο υλικό για επιχειρηματολογία και από τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Κατά τη διάρκεια μίας τέτοιας αναζήτησης μπορεί να βρει κανείς και μία δήλωση του γνωστού Αμερικανού σκηνοθέτη Michael Moore, που αποτελεί και ο ίδιος «θύμα» της παράνομης ανταλλαγής αρχείων. Όπως τονίζει στο παρακάτω βίντεο, δεν τον ενοχλεί καθόλου να «κατεβάζουν» τις ταινίες του από το Internet ή να τις δίνει ο ένας χρήστης στον άλλον, με τη βασική προϋπόθεση πως όποιος το κάνει αυτό δεν αποκομίζει κέρδος ή άλλα οφέλη. Αυτό είναι ένα σημείο κλειδί και μάλλον η ειδοποιός διαφορά μεταξύ «κλοπής» και πραγματικού «αλτρουισμού».

Με την ανάπτυξη της τεχνολογίας, τη δημιουργία των .mp3 αρχείων και την αύξηση της ταχύτητας του Διαδικτύου, η ανταλλαγή αρχείων έγινε πιο εύκολη και διαδεδομένη από ποτέ. Οι λόγοι που κάποιος «κατεβάζει» δωρεάν μουσική από το Internet είναι πολλοί και τις περισσότερες φορές μάλλον προφανείς (δωρεάν και εύκολη απόκτηση μουσικής). Όμως το βασικό ερώτημα δεν είναι ούτε πως γίνεται η ανταλλαγή αρχείων, ούτε γιατί τελικά κάποιος «κατεβάζει» από το Διαδίκτυο. Το σημαντικότερο ερώτημα είναι γιατί κανείς «ανεβάζει» αρχεία. Για ποιο λόγο δηλαδή κάποιος αφιερώνει χρόνο και ενέργεια «ανεβάζοντας» μουσική, ταινίες, videoclips και ο,τιδήποτε άλλο, για να το χαρίσει ουσιαστικά σε άγνωστους ανθρώπους από όλο τον κόσμο που ούτε γνωρίζει και ούτε πρόκειται ποτέ να μάθει.

Το σημαντικότερο ερώτημα συνεπώς ξεφεύγει από δικαστικές διαμάχες και τεχνολογικούς όρους και είναι περισσότερο κοινωνιολογικό. Άνθρωποι από κάθε γωνιά του πλανήτη δείχνουν μία τόσο αυθεντικά αλτρουιστική συμπεριφορά, χωρίς κανένα όφελος και δημιουργούν μια καινοφανή παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά. Σχεδόν κάθε τραγούδι, κάθε τηλεοπτική σειρά, κάθε ταινία από όλη τη σύγχρονή πολιτιστική ιστορία της ανθρωπότητας βρίσκονται διαθέσιμα στο Internet για «κατέβασμα» ή για online χρήση. Αυτό που μέχρι σήμερα αποτελούσε κτήμα του ενός ξεχωριστά, πλέον αποτελεί κτήμα όλων. Πρόκειται για μία απίστευτη συλλογή και αρχειοθέτηση που μόνο «από κάτω προς τα πάνω» θα μπορούσε να συμβεί -από τους ίδιους τους χρήστες των ψηφιακών Μέσων- καθώς οι εταιρείες είτε δε μπορούσαν, είτε δεν ήθελαν να διαθέσουν όλο αυτό το πλούσιο υλικό ανοιχτό για το κοινό. Ίσως τελικά η μαγεία του Διαδικτύου να έγκειται σε αυτό ακριβώς το σημείο. Τα peer2peer προγράμματα και τα social media, δημιουργούν μια πρωτοφανή ψηφιακή, «εικονική» αλληλεγγύη που όμως είναι απόλυτα πραγματική.

Το ζήτημα της ανταλλαγής αρχείων δεν αναμένεται να κλείσει άμεσα. Κυβερνήσεις, εταιρίες, καλλιτέχνες και χρήστες του Διαδικτύου θα συνεχίσουν να ψάχνουν τη μαγική φόρμουλα συμβιβασμού. Όμως στο τέλος αυτό που πάντα θα μετράει είναι η ίδια η μουσική.

Για αυτό… let the music play!