Με αφορμή μια έρευνα της Forrester research της οποία τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν συνοπτικά στο blog της Charlene Li, ήθελα να μεταφέρω κι εδώ τα (πολύ σημαντικά) αποτελέσματα αυτής της έρευνας και να τα επεκτείνω με τον δικό μου σχολιασμό.
Πρόκειται για μια προσπάθεια κατηγοριοποίησης των ανθρώπων που βρίσκονται στο web με βάση τις δραστηριότητές τους και το πως το αξιοποιούν. Με βάση την έρευνα δημιουργήθηκαν οι παρακάτω κατηγορίες χρηστών του Internet, οι οποίες πιστεύω ότι αντικατοπτρίζουν πολύ καλά τα δημογραφικά του παγκόσμιου web. Σημειώστε ότι οι παρακάτω κατηγορίες αφορούν στο πως αλληλεπιδρούν οι χρήστες του Internet πρωτίστως με τα social media, και το user generated content.
Συνοπτικά, οι κατηγορίες είναι:
- Δημιουργοί (creators)
- Κριτικοί (critics)
- Συλλέκτες (Collectors)
- Συμμετέχοντες (Joiners)
- Θεατές (Spectators)
- Αμέτοχοι (Inactives)
Δημιουργοί
Πρόκειται για ανθρώπους που γράφουν σε μπλογκς, έχουν προσωπικά websites, δημιουργούν δικά τους podcasts, ή ανεβάζουν videos σε υπηρεσίες σαν το YouTube τουλάχιστον μία φορά το μήνα. Είναι μια από τις σημαντικότερες (αν όχι η σημαντικότερη) ομάδα στο σημερινό Internet, και στην Αμερική (σύμφωνα με τη Forrester) αποτελεί το 13% περίπου του ενεργού πληθυσμού στο web.
Στο χώρο του marketing οι περισσότεροι από αυτούς μπορούν να χαρακτηριστούν και σαν influencers ή opinion makers – για προφανείς λόγους. Διάβαζα κάπου πρόσφατα ότι ένα τεράστιο μέρος της δυναμικής της Apple τα τελευταία χρόνια οφείλεται ακριβώς στο ότι συσπείρωσε γύρω της ακριβώς αυτό το κοινό. Με την νέα προσπάθεια αναγέννησής της στις αρχές του αιώνα μας, εστίασε την προσπάθειά της στο να παρέχει σε αυτή την ομάδα (Δημιουργούς) τα απαραίτητα εργαλεία για να μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους.
Η σουϊτα iLife, μαζί με πιο προχωρημένα προγράμματα επεξεργασίας όπως το Final Cut Pro, πακεταρισμένα σε ένα εξαιρετικά σταθερό (και άρα παραγωγικό) λειτουργικό σύστημα και hardware, ήταν η ιδανική επιλογή για ανθρώπους οι οποίοι είναι παραγωγικοί, και έχουν κοινό που περιμένει από αυτούς να μεταδίδουν ιδέες και περιεχόμενο.
Αυτή ακριβώς η ομάδα ανθρώπων εξακολουθεί να είναι παγκόσμια ο σκληρός πυρήνας που καθοδηγεί τη συνεχόμενη ανάπτυξη της εταιρείας και των προϊόντων της σε μεγαλύτερες ομάδες του πληθυσμού.
Κριτικοί (critics)
Πρόκειται για ανθρώπους που σχολιάζουν σε blogs, συμμετέχουν σε συζητήσεις σε φόρουμς, ή βαθμολογούν ταινίες στο Αθηνόραμα, ή σε προϊόντα στο Amazon. Αυτού του είδους η συμμετοχή δεν είναι τόσο έντονη όσο των Δημιουργών. Δεν είναι οι άνθρωποι που επιλέγουν να ξεκινήσουν συζητήσεις ή να παρέχουν πρωτότυπες ιδέες. Όμως επιλέγουν να προσφέρουν την εμπειρία ή τις γνώσεις τους σε θέματα που έχουν ήδη ανοίξει αλλού.
Σε μεγάλο βαθμό και αυτοί επηρρεάζουν ομάδες πληθυσμού που διαβάζουν τα σχόλια ή τις κριτικές τους – ειδικά αυτοί που το κάνουν πιο συστηματικά, και γύρω από το αντικείμενο της γνώσης τους. Στην Αμερική εκπροσωπούν το 19% περίπου όσων βρίσκονται στο web – στην Ελλάδα πιστεύω ότι το ποσοστό είναι μεγαλύτερο. Πάρα πολλοί Κριτικοί (σχεδόν οι μισοί) είναι ταυτόχρονα και Δημιουργοί.
Συλλέκτες (collectors)
Οι Συλλέκτες καταχωρούν τις αγαπημένες τους σελίδες σε υπηρεσίες social bookmarking (π.χ. del.icio.us), ή χρησιμοποιούν έντονα τα RSS Feeds για να οργανώνουν την πληροφόρησή τους. Δημιουργούν επίσης μεταδεδομένα (metadata, π.χ. tags) γύρω από το περιεχόμενο που παρακολουθούν και καταχωρούν, τα οποία μετά είναι διαθέσιμα σε όλη την κοινότητα για να τα αξιοποιήσει.
Παρόλο που δεν παράγουν περιεχόμενο, ο ρόλος τους είναι σημαντικός στην οργάνωση του τεράστιου όγκου από περιεχόμενο που κυκλοφορεί στο web – αυτό που παράγουν οι Δημιουργοί και οι Κριτικοί, αλλά και το mainstream περιεχόμενο. Είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε αυτούς που παράγουν περιεχόμενο και σε αυτούς που καταναλώνουν.
Ένας Δημιουργός μπορεί ταυτόχρονα να είναι και Συλλέκτης, ενώ μπορεί να είναι Δημιουργός και Συλλέκτης την ίδια στιγμή, με την ίδια ενέγεια, όταν για παράδειγμα δημιουρεί ένα νέο άρθρο στο blog του, ή ανεβάζει ένα video στο YouTube και ταυτόχρονα το συνδέει με μα σειρά tags για να μπορούν να το εντοπίζουν άλλοι με βάση τη θεματολογία του.
Στην Αμερική, η Forrester εκτιμά ότι αποτελούν το 15% του online πληθυσμού, στην Ελλάδα όμως νομίζω ότι είναι αρκετά λιγότεροι. Μόλις τώρα αρχίζουμε να μαθαίνουμε τα φρέσκα Web 2.0 εργαλεία τα οποία είναι το σημείο εκκίνησης για την ύπαρξη Συλλεκτών στο Web.
Συμμετέχοντες (Joiners)
Οι Συμμετέχοντες κάνουν αυτό που λέει η λέξη: συμμετέχουν και χρησιμοποιούν ένα social networking site σαν το Facebook, ή το Myspace. Η Forrester τους έχει μετρήσει στο 19% του ενεργού online πληθυσμού. Αυτό σημαίνει ότι παρόλη την υστερία των τελευταίων μηνών, τα Social Networks δεν έχουν -ακόμη- αγκαλιαστεί από πολύ μεγάλες μάζες του πληθυσμού. Αυτό μπορεί να το δει κάποιος σαν πρόβλημα, ή σαν πρόβλεψη για μεγαλύτερη ανάπτυξη στο μέλλον.
Ανάμεσα σε αυτούς που είναι μόνο Συμμετέχοντες (και τίποτε από τις παραπάνω κατηγορίες) είναι πολύ πιθανό να βρίσκονται οι αυριανοί Δημιουργοί, ή Κριτικοί, ή Συλλέκτες, καθώς η συμμετοχή τους σε ένα social network είναι το πρώτο βήμα για την εξοικείωση με τις τεχνολογίες που θα τους επιτρέψουν να δραστηριοποιηθούν πιο έντονα.
Θεατές (Spectators)
Μια κατηγορία μεγαλύτερη πληθυσμιακά από τις παραπάνω (33%) είναι αυτή που καταναλώνει περιεχόμενο – διαβάζει (π.χ. blogs), βλέπει (π.χ.video) ή ακούει (π.χ. podcasts). Αρκετοί από αυτούς συμμετέχουν και σε κάποια από τις παραπάνω κατηγορίες, αλλά πιστεύω όχι η πλειοψηφία τους. Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι οι φανατικότεροι αναγνώστες των blogs είναι οι ίδιοι οι bloggers, οι οποίοι σχολιάζουν στα δικά τους blogs πράγματα που διάβασαν σε άλλα.
Αμέτοχοι (Inactives)
Η μεγαλύτερη από τις ομάδες του online πληθυσμού (52% στην Αμερική σύμφωνα με τη Forrester). Δε συμμετέχει σε καμία δραστηριότητα από αυτές που έχουν να κάνουν με τα social media (η Forrester το ονομάζει social computing).
Βρίσκονται στον αντίποδα των Δημιουργών – δεν είναι opinion leaders, δεν επηρρεάζουν άλλους ανθρώπους, αλλά είναι σίγουρο ότι επηρρεάζονται από τους bloggers όταν η δραστηριότητά τους καταγράφεται μέσα από τα mainstream media – τηλεόραση, ραδιόφωνο, τύπος.
Συμπέρασμα
Η κατηγοιοποίηση της Forrester είναι κατά τη γνώμη μου η πιο ακριβής όσον αφορά στις social δραστηριότητες του online πληθυσμού. Με διαφοροποιήσεις όσον αφορά στα ποσοστά, πιστεύω ότι ίδια είναι εικόνα και στο Εληνικό Internet.
Γιατί την αναπαράγω κι εδώ? Το κάνω γιατί και στην Ελλάδα θα μπορέσουμε επιτέλους να δούμε σοβαρές προσπάθειες στο Ελληνικό Internet (επιχειρηματικές η και άλλες), μόνο αν έχουμε μια σωστή καταγεγραμένη εικόνα για τους ανθρώπους που βρίσκονται σε αυτό, αντί να “βαράμε ντουφεκιές” στην τύχη.
Στην Paperplane θα προσπαθήσουμε το επόμενο διάστημα να καταγράψουμε (όσο είναι εφικτό) πιο εξειδικευμένα τις τάσεις των Ελλήνων χρηστών του Internet. Επειδή όμως ζούμε σε μια χώρα που η έννοια των στατιστικών δεδομένων και των μετρήσεων ακούγεται πολλές φορές σαν ανέκδοτο, θα ήμασταν ευγνώμονες για όποια βοήθεια θα μπορούσε να δώσει κάποιος με δικά του στοιχεία, δεδομένα, εμπειρίες, απόψεις, κλπ.
February 12th, 2008 at 16:37
Επειδή όμως ζούμε σε μια χώρα που η έννοια των στατιστικών δεδομένων και των μετρήσεων ακούγεται πολλές φορές σαν ανέκδοτο
Ακούγεται σαν ανέκδοτο γιατί κανείς δεν είναι διατεθειμένος να βάλει το χέρι στην τσέπη και να πληρώσει γι αυτά τα στοιχεία. Αν θες ως επιχείρηση να καταγράψεις τις τάσεις των χρηστών δεν θα ήταν πιο λογικό να απεθυνθείς σε μια εξειδικευμένη εταιρία ερευνών αγοράς;
February 12th, 2008 at 17:09
barak, η παραπάνω έρευνα της Forrester δεν έγινε παραγγελία από καμμία εταιρεία. Η ίδια η Forrester έκανε την έρευνα με δικά της έξοδα, επειδή πιστεύει ότι έχει αξία για την αγορά, και μετά την πούλησε/πουλάει σε ένα απόλυτα λογικό κόστος για όποιον ενδιαφέρεται.
Αν οι Ελληνικές εταιρείες ερευνών θέλουν να κάνουν έρευνα εκ του ασφαλούς -έχοντας την παραγγελία προπληρωμένη ακριβότατα- από κάποιον παραλή πελάτη, προφανώς δεν πρόκειται να γίνει καμία έρευνα.
Πρέπει να οι εταιρείες ερευνών να λειτουργήσουν σαν επιχειρήσεις όπως όλοι – να πάρουν το ρίσκο, να διεξάγουν μια έρευνα, και να προσπαθήσουν να την πουλήσουν σε όποιον ενδιαφέρεται.
Αυτός είναι και ο λόγος που δεν έχουμε στατιστικά στοιχεία στην Ελλάδα για πάρα πολλούς τομείς. Αυτοί που μπορούν να κάνουν τη δουλειά, δεν έχουν επιχειρηματική σκέψη. Δεν είναι ένας τομέας τον οποίο γνωρίζω καλά ώστε να έχω κάθετη άποψη. Βλέπω όμωε το μοντέλο που λειτουργεί η Forrester και πιστεύω ότι έτσι θα πρεπει να γίνεται και εδώ.
February 12th, 2008 at 17:55
Δεν νομίζεις πως είναι το λιγότερο αφελές να πιστεύεις πως οι ελληνικές εταιρίες ερευνών αγοράς δεν γνωρίζουν πώς να δραστηριοποιηθούν επιχειρηματικά;
Ή μήπως νομίζεις πως δεν έχουν γίνει προσπάθειες στο παρελθόν για να παραχθούν έρευνες για το ελληνικό Internet; Δεν υπάρχει εταιρία ερευνών αγοράς στην Ελλάδα που να μην έχει μελετήσει το ενδεχόμενο να δραστηριοποιηθεί στο Internet. Επίσης υπάρχουν πάρα πολλές έρευνες που γίνονται κατά παραγγελία και δεν δημοσιοποιούνται ποτέ.
Αν το θέμα σου είναι να βρεις στοιχεία που θα σε βοηθήσουν να πάρεις τις σωστές αποφάσεις για την επιχείρηση σου πληρώνεις και κάνεις μια ad hoc έρευνα. Αν από την άλλη το θέμα σου είναι η έλλειψη μετρήσεων από την αγορά μιας και ιδρύεις εταιρία συμβούλων ιδού η Ρόδος ιδού και το πήδημα. Επιχείρησε το και μετά έλα να μου πεις αν το πρόβλημα είναι η έλλειψη επιχειρηματικού πνεύματος ή η απροθυμία πολλών να πληρώσουν. Αλλιώς μην είσαι τόσο επικριτικός απέναντι στις εταιρίες ερευνών αγοράς, ειδικά από τη στιγμή που όπως λες δεν γνωρίζεις καλά το αντικείμενο.
February 12th, 2008 at 18:01
Επίσηςμ μπορεί να μην γνωρίζω καλά το αντικείμενο του ποδοσφαίρου ή του κινηματογράφου, αλλά μια πρώτη άποψη μπορώ να την έχω. Δεν μου στερεί κανείς αυτό το δικαίωμα. Νομίζω?
Υπάρχει ένα γενικότερο πρόβλημα με το θέμα έρευνα – γιαυτό και το μοντέλο της Forrester το οποίο αντιπαρέρχεσαι – είναι πολύ σημαντικό για κάθε αγορά.
Ακόμα και αν έχω λεφτά να διαθέσω για μια τέτοια έρευνα, τα αποτελέσματά της μένουν κρυφά στα συρτάρια της δικής μου και μόνο εταιρείας. Αυτό που μς λείπει σήμερα είναι η έρευνα και η στατιστική ως ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΓΝΩΣΗ για την αγορά.
Μόνο με αυτό τον τρόπο μια αγορά γίνεται καλύτερη. Αν μπορούν πολλές εταιρείες να έχουν (με ένα λογικό κόστος) τα αποτελέσματα μια πολύτιμης έρευνας, τότε η αγορά συνολικότερα θα είναι πολύ πιο αποτελεσματική με πολλαπλά οφέλη για όλους.
Και ηρέμησε λιγάκι όταν αντιπαραθέτεις τις απόψεις σου. Δεν παίζεται η ζωή μας εδώ πέρα. Μια γνώμη λέμε.
February 12th, 2008 at 18:28
Πρόβλημα με το θέμα έρευνα υπάρχει εδώ και μια δεκαετία τουλάχιστον, ενδεχομένως και παλιότερα. Έχοντας εργαστεί επί σειρά ετών σε εταιρίες ερευνών αγοράς και ως σύμβουλος Internet σου λέω πως κατά την άποψη μου το πρόβλημα είναι η απροθυμία της αγοράς να πληρώσει.
Επίσης σου λέω πως είναι αφελές να διατυπώνεις τον ισχυρισμό πως οι άνθρωποι δεν ξέρουν να κάνουν τη δουλειά τους.
Το ηρέμησε λιγάκι να με συγχωρείς πολύ αλλά δεν το καταλαβαίνω. Τι από τα παραπάνω σου δίνει την εντύπωση πως δεν είμαι ήρεμος; Αντιθέτως εσύ είσαι αυτός που φαίνεται τσαντισμένος με τοποθετήσεις του στυλ “Δεν μου στερεί κανείς αυτό το δικαίωμα. Νομίζω?”.
February 12th, 2008 at 18:37
Ακόμα και αν έχω λεφτά να διαθέσω για μια τέτοια έρευνα, τα αποτελέσματά της μένουν κρυφά στα συρτάρια της δικής μου και μόνο εταιρείας.
Καταρχήν, από τη στιγμή που έχεις εταιρία συμβούλων τα στοχεία αυτά με κάποιο τρόπο τα πουλάς στους πελάτες σου. Αν μη τι άλλο στοιχειοθετείς τις προτάσεις σου το οποίο δεν είναι σε θέση να κάνει κανείς στην ελληνική αγορά. Από εκεί και πέρα κανείς δεν σε εμποδίζει να τα κάνεις μελέτη και να τα πουλήσεις στο στυλ της Forrester. Από τη στιγμή που πληρώνεις μια έρευνα τα δεδομένα, είτε σε επεξεργασμένη είτε σε raw μορφή, σου ανήκουν.
February 12th, 2008 at 18:45
Εντάξει, νομίζω το εξαντλήσαμε, είμαστε (όπως σχεδόν πάντα) σε άλλο μήκος κύματος.
February 12th, 2008 at 18:56
Και παλι δυσκολευομαι να ταξινομηθω. Μια μικρη βοηθεια;
τη κουρτινα 3, ας πουμε.
February 12th, 2008 at 19:10
εμ, μηπως το 1?
February 12th, 2008 at 19:21
“Το κάνω γιατί και στην Ελλάδα θα μπορέσουμε επιτέλους να δούμε σοβαρές προσπάθειες στο Ελληνικό Internet (επιχειρηματικές η και άλλες), μόνο αν έχουμε μια σωστή καταγεγραμένη εικόνα για τους ανθρώπους που βρίσκονται σε αυτό, αντί να “βαράμε ντουφεκιές” στην τύχη.”
Αυτό βέβαια σημαίνει πως θα πρέπει και να μπορούμε να διακρίνουμε τα λάθη που μπορεί να έχει η έρευνα εξαρχής, όπως το ότι The Internet is the network. The World Wide Web is a network application. Και η κατηγοριοποίηση αφορά τους χρήστες σε σχέση με το WWW.
February 23rd, 2008 at 04:13
Πάρα πολύ χρήσιμη η έρευνα, και πολύ ενδιαφέροντα τα συμπεράσματα που βγάζεις και εσύ Νίκο (ειδικά στο σημείο με την Apple, είναι σαν να άκουγα μια φωνή μέσα μου τόσο καιρό).
Δεν ξέρω αν στην Ελλάδα είναι τα λεφτά που λείπουν η νοοτροπία αλλά σίγουρα δεν μπορώ να περιμένω πως θα αλλάξει σύντομα. Το ελληνικό internet δυστυχώς μοιάζει όλο και πιο πολύ με ελληνική τηλεόραση… και δεν μιλάω τόσο για τα bogs όσο για το πιο δραστηριοποιούνται τελευταία.
February 23rd, 2008 at 04:16
Σημείωση στο προηγούμενο σχόλιο, όταν μιλάω για τηλεόραση κάνω την σύνδεση με την αφελή πρακτική των τηλεοπτικών καναλιών να μετράνε κατά κόρων τον αριθμό τηλεθεατών και να παραμελούν την ποιότητα τους, και συνήθως κατ’ επέκταση την επιρροή και αποδοτικότητα των διαφημίσεων. Άρα η συμμετοχή τους σημαντικά στην διαμόρφωση του ίντερνετικου τοπίου μαλλον αυθαίρετα αλλά διαισθητικά υποθέτω ότι θα σημαίνει το ίδιο.
February 23rd, 2008 at 13:32
Βαγγέλη συμφωνούμε.