NYLON

Στον απόηχο της ψηφιακής κινητοποίησης υπέρ του Ιταλού δημοσιογράφου και συγγραφέα Roberto Saviano, και ως γνήσια υποστηρίκτρια των new media, μόνο αισιοδοξία και θαυμασμό μπορώ να νιώσω. Πραγματικά, παρακολουθώ εκστασιασμένη την πορεία της συσπείρωσης χιλιάδων ανθρώπων μέσω του Internet γύρω από ένα και μόνο πρόσωπο: τον εικοσιεννιάχρονο συγγραφέα του βιβλίου Gomorra (2006), το οποίο ξεσκεπάζει αδρά και ωμά τη δράση της εγκληματικής οργάνωσης Camorra, της σκληρής και μέχρι πρότινος σκοτεινής μαφίας που δρα στην περιοχή της Καμπανίας (νοτιοδυτική Ιταλία). Με ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, από τις οποίες οι κυριότερες είναι η διακίνηση της κοκαϊνης, η βιομηχανία αναπαραγωγής απομιμήσεων στη μόδα και η αποκομιδή βιομηχανικών αποβλήτων, η Camorra συνιστά μια ανηλεή και πολύ προσοδοφόρα επιχείρηση.

Το βιβλίο πολύ σύντομα έγινε best-seller στην Ιταλία, φτάνοντας τα 1,2 εκατομμύρια αντίτυπα, μεταφράστηκε σε 42 γλώσσες (στη χώρα μας κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη) και δεν άργησε να μεταφερθεί στο σελιλόιντ. Σε σκηνοθεσία Matteo Garrone και με τη συμμετοχή όχι μόνο ηθοποιών αλλά και κατοίκων της Νάπολης, η ομώνυμη ταινία έχει ήδη κερδίσει το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στο φετεινό Φεστιβάλ των Καννών και θα αποτελέσει τη συμμετοχή της Ιταλίας για το Oskar καλύτερης ξένης ταινίας.

Η επιτυχία του βιβλίου του στάθηκε ευχή και κατάρα για τον νεαρό Saviano. Το βιβλίο εκτός από αποκαλυπτικό, άρχισε να γίνεται επικίνδυνο για τις κυρίαρχες φατρίες της περιοχής. Όχι μόνο έφερνε στο φως τις εγκληματικές δραστηριότητές τους αλλά διαβαζόταν ολοένα και περισσότερο. Η ιταλική κοινή γνώμη έπαψε να ασχολείται με τη δράση της παραδοσιακής Cosa Nostra και στράφηκε στην ναπολιτάνικη Camorra που για μεγάλο διάστημα προστατευόταν από την άγνοια και τη σιωπή. Έχοντας γεννηθεί και μεγαλώσει σε μια πόλη όπου ο πόλεμος των συμμοριών συνυπάρχει με την καθημερινότητα των “αμάχων”, ο Saviano ήταν ο πιο κατάλληλος να περιγράψει με ακρίβεια και ρεαλισμό μια πραγματικότητα άγνωστη στους πολλούς. Οι διαστάσεις που λάμβανε η ιστορία άρχισαν να γίνονται ενοχλητικές για τα συμφέροντα των φατριών, με αποτέλεσμα εδώ και δύο χρόνια ο Roberto Saviano να ζει υπό την 24ωρη προστασία της αστυνομίας˙ όπερ σημαίνει ότι πριν από κάθε του βήμα, οι σωματοφύλακές του πρέπει να εποπτεύσουν τον χώρο ώστε να δώσουν την συγκατάθεσή τους ότι όλα είναι ασφαλή.

Η υπόθεση του Saviano είναι η ισχυρότερη απόδειξη ότι η πένα είναι δυνατότερη από το ξίφος. Είναι κρίμα που ο ίδιος πρέπει να ζει στη σκιά. Δυστυχώς το καθεστώς φόβου αναζωπυρώθηκε τον περασμένο Οκτώβρη, όταν μετανοημένο μέλος της οργάνωσης αποκάλυψε στην εφημερίδα Repubblica ότι η κυρίαρχη φατρία θέλει τον συγγραφέα νεκρό πριν τα Χριστούγεννα. Μετά την απειλή κατά της ζωής του, ο Saviano ανακοίνωνει με γράμμα του στην Repubblica την πρόθεσή του να αφήσει την Ιταλία, όπου ζει αιχμάλωτος, ώστε να αποκτήσει ξανά μια κανονική ζωή: “Lascio l’ Italia per riavere una vita” (15-10-2008).

Από αυτό το σημείο και έπειτα, η online κινητοποίηση της κοινής γνώμης υπήρξε ιλιγγιώδης: λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση της επιστολής, δημιουργείται στο Facebook το γκρουπ “Nessuno Tocchi Saviano” – “Κανείς δεν θα Αγγίξει τον Σαβιάνο”. Με την ορμή που μαρτυρά και ο τίτλος, η σελίδα αποσκοπεί στην συλλογή υπογραφών για να συνοδεύσουν επιστολή στήριξης του συγγραφέα, προορισμένη να σταλεί στον Πρόεδρο της ιταλικής Δημοκρατίας, Giorgio Napolitano. Μέσα σε δέκα μέρες, συγκεντρώνονται 78.961 υπογραφές και η επιστολή αποστέλλεται στις 30-10-2008. Είναι μόνο ένα από τα δεκάδες γκρουπ υποστήριξης που συστήνονται μέσω MySpace και Facebook. Παράλληλα, το site της Repubblica οργανώνει από τη μεριά του συλλογή υπογραφών, ενώ δημοσιεύεται επιστολή υποστήριξης υπογεγραμμένη από έξι προσωπικότητες που έχουν τιμηθεί με το βραβείο Νόμπελ. Η κινητοποίηση είναι μαζική.

“Ευχαριστώ όποιον αυτές τις ημέρες αισθάνθηκε ότι ο πόνος μου ήταν και δικός του”, έγραψε ο Roberto Saviano σε επιστολή του στην Repubblica (22-10-2008), που αναρτάται και στο site του, ως απάντηση στις αναρίθμητες εκδηλώσεις στήριξης μέσω των social media. “Ιδού πώς αλλάζει η ικανότητα έκφρασης της κοινής γνώμης με το social network”, γράφει στο blog του “Comunita’ Digitali (Ψηφιακή Κοινότητα)” ο Ιταλός Luca Dello Iacovo.

Το αξιοπρόσεχτο σε όλη την ιστορία δεν είναι μόνο το προφανές: η αποκάλυψη ενός εγκλήματος που μαστίζει χρόνια τη γείτονά μας χώρα. Είναι η μαζική ανταπόκριση της κοινής γνώμης και η συσπείρωσή της υπό έναν κοινό στόχο, την προστασία ενός ανθρώπου που μίλησε θαραλλέα και αναγνωρίστηκε γι’ αυτό.

Είναι τραγική ειρωνεία το γεγονός ότι ένας άνθρωπος που βρίσκεται στο ζενίθ της επαγγελματικής και προσωπικής του επιτυχίας αναγκάζεται να ζει σαν φάντασμα. Τα βήματά του είναι προσεχτικά, αργά και σταθερά σαν να βρίσκεται σε ναρκοπέδιο. Σε καμία περίπτωση όμως δεν είναι αθέατα: μπορούμε να τον παρακολουθήσουμε σε βίντεο που αναρτούνται στο YouTube όπου περιγράφει τον μηχανισμό λειτουργίας της Camorra χωρίς φόβο και πάθος. Μπορούμε να μάθουμε από αυτόν για την ιδιόρρυθμη δεισιδαιμονία των διακινητών της κοκαϊνης, που αρέσκονται να έχουν μαζί τους ακριβώς 33 δόσεις (όσες και τα χρόνια του Χριστού), μέσα από τη συνέντευξη που παραχώρησε τον περασμένο Μάιο στο blog του Gazi Kapplani.

Φυσικά μπορούμε να τον παρακολουθούμε και μέσα από το προσωπικό του site, απ’ όπου πληροφορούμαστε ότι στις 25 Νοεμβρίου συμμετείχε σε πάνελ μαζί με τον Salman Rushdie στην Ακαδημία Επιστημών της Στοκχόλμης, υπεύθυνης για την απονομή των βραβείων Νόμπελ. Μεταξύ των δύο συγγραφέων, ο συσχετισμός είναι άμεσος: και οι δύο διώκονται για όσα έχουν εκφράσει μέσα από τα βιβλία τους. Ο ιστοτόπος φιλοδοξεί να γίνει μια ζωντανή κοινότητα ενεργών μελών που αντιστέκονται στη νοοτροπία της Μαφίας και του οργανωμένου εγκλήματος. Αυτό μαρτυρά άλλωστε η επέκτασή του με την προσθήκη του link OltreGomorra την 1η Δεκεμβρίου. Φαίνεται λοιπόν πως οι Ιταλοί πολίτες δεν αντέχουν άλλο και θέλουν να το δείξουν. Το πρώτο βήμα έχει ήδη πραγματοποιηθεί με τη δημοσίευση του βιβλίου. Η online αντίσταση έχει ξεκινήσει και έχει βρει κατάλληλο βήμα έκφρασης μέσω των new media.