Το άρθρο ανήκει στην Ζωζέτα Μηλιοπούλου, σύμβουλο επικοινωνίας και διδάκτορα του Πάντειου Πανεπιστήμιου, η οποία ελπίζουμε ότι θα μας κάνει τη χαρά να συνεχίσει και με άλλα άρθρα.
Χθες ο Γιώργος Κοίλιαρης έβαλε την τελευταία τελεία. Πριν ενάμιση μήνα, έσπασε τον αυχένα του σε «τροχαίο» δυστύχημα, κατά τη διάρκεια δημοσιογραφικής αποστολής στο Αφγανιστάν. Αν είχε πέσει θύμα μάχης ή βομβιστικής επίθεσης, θα ήταν πρώτη είδηση. Ήταν όμως ένα «συνηθισμένο» δυστύχημα χωρίς «ενημερωτική αξία». Γιατί το συζητάμε;
54 ετών, ο Κοίλιαρης παρέμενε ρεπόρτερ και μετείχε συχνά σε αποστολές. Κάποιοι ήδη τον βλέπουν κάπως ιδεαλιστικά, σαν αγωνιστή που έπεσε υπέρ της ενημέρωσης. Κάποιοι άλλοι θα πουν ότι δεν ήταν ικανός να χτυπήσει υψηλότερες θέσεις γραφείου. Θέσεις όπου ο αυχένας πάλι υποφέρει αλλά κρατιέται τελικά στητός με μια γραβάτα. Γνώμες είναι κι οι δυο. Κι από γνώμες πήξαμε.
Στα θέματα όμως πόσοι πάνε; Κι ακόμη περισσότερο, πόσοι τα βρίσκουν; Πόσοι πενηντάρηδες εμφανίζονται στην πρώτη γραμμή του ρεπορτάζ; Όχι του «χάι» πολιτικού αλλά του ελεύθερου; Μήπως το ρεπορτάζ έχει γίνει απλώς η αναγκαία «λάντζα» πριν την τιμητική καριέρα του σφουγγοκωλάριου σε κάποιο «ντεσκ» ή του «παραθυράκια»; Μήπως συνηθίσαμε όλοι να βλέπουμε τους ρεπόρτερ σαν μικρά παιδιά με μεγάλα μικρόφωνα και αντιμετωπίζουμε ως «γραφικούς» τους μεγάλους ανθρώπους που κυνηγάνε τα θέματα σαν τα μικρά παιδιά;
Τελικά, ποιος βγάζει σήμερα ειδήσεις; Τις πρωτογενείς ειδήσεις, όχι τα σχόλια, τις απόψεις και το παρασκήνιο. Την είδηση που επιβεβαιώνεται και ανακοινώνεται. Με ακρίβεια. Με στοιχεία. Με κότσια. Ας θυμηθούμε λίγο ότι αυτό είναι η δημοσιογραφία στην ουσία της. Ποιος κάνει σήμερα δημοσιογραφία λοιπόν;
Την τηλεόραση την ξεχνάμε. Το σπορ των αποστολών και των ρεπορτάζ, οι κάμερες στους δρόμους και τα «λινκ» έχουν κόστος. Λες και όσοι μιλούν κάθε βράδυ στα παράθυρα, σε μονοθεματικά δελτία που παίζουν χαλασμένο τηλέφωνο δεν έχουν… Καθένας τους αμείβεται όσο δέκα ρεπόρτερ μαζί. Κι όλοι μαζί δεν λένε μια είδηση. Αναλύουν, ρωτούν, υπαινίσσονται, προκαλούν, σχολιάζουν, προκαταβάλλουν. Είδηση όμως δεν λένε.
Μεγάλο ποσοστό της «εγχώριας παραγωγής» ειδήσεων γίνεται από τις εφημερίδες. Με τον πρωινό τύπο υπό μάλης συσκέπτονται στα κανάλια για να διαμορφώσουν το δελτίο των 8. Κάνουν το μονόστηλο συζήτηση και το κουνούπι ελέφαντα.
Όμως, από τις ειδήσεις αυτές πολλές «εισάγονται» ως πρώτη ύλη από τα πρακτορεία και «συσκευάζονται εν Ελλάδι» με το περιτύλιγμα κάθε μέσου. Πράγμα που σημαίνει ότι το «χονδρεμπόριο» ειδήσεων και η συνεπαγόμενη μείωση των ανταποκριτών σε μακρινά μέρη, πλήττουν τον πλουραλισμό της ενημέρωσης. Όλοι «ψωνίζουν» από το ίδιο «μαγαζί».
Στα «ντόπια προϊόντα» τώρα, πολλά θέματα βγαίνουν… «τηλεφωνικά» γιατί οι συντάκτες «το κάνουν και στο χώρο τους». Πόσοι δεν πάνε στις συνεντεύξεις τύπου μόνο στο τέλος για να πάρουν τα «καλούδια»; Πόσοι δεν αρκούνται στα δελτία τύπου; Πόσοι δεν κάνουν τραστ που καλύπτουν εκ περιτροπής ένα θέμα συμφωνώντας εκ των προτέρων για την είδηση; Πόσοι δεν πωλούν εκδούλευση σε οργανισμούς των οποίων το γραφείο τύπου κρατούν ως δεύτερη (ή μάλλον ως κύρια) δουλειά; Κοινότοπες διαπιστώσεις
Έστω κι έτσι, παραμένουμε στη φάση κατά την οποία οι ειδήσεις σπανίζουν αλλά κι εκείνοι που τις διαβάζουν ή έστω τις ακούνε στο ραδιόφωνο, σπανίζουν ακόμη περισσότερο…
Το μεγαλύτερο ενημερωτικό ραδιόφωνο το ακούνε σήμερα λιγότεροι από 2 στους 10. Άλλα δυο ακούγονται από 4 στους 100. Οι αθλητικές εφημερίδες πουλάνε περισσότερα φύλλα από τις πολιτικές. Όσο για τα bloggs, ακόμα και τα δημοσιογραφικά, μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι φέρνουν την ανατροπή στις ειδήσεις; Τα πιο πολλά αρκούνται σε καταγγελίες υπό τη σκέπη της ανωνυμίας. Την είδηση την περιμένουν από τους άλλους. Κι οι άλλοι το ίδιο…
Κι όλοι μαζί, εντός κι εκτός δικτύων, μηρυκάζουμε απόψεις επί παντός επιστητού.
Σχολιάζουμε αυτούς που σχολιάζουν αυτά που κάποιος ισχυρίζεται ότι συμβαίνουν. Ξεχνάμε αυτούς που τα βιώνουν και δίνουν έστω κατά λάθος τη ζωή τους μήπως κι ενδιαφερθούμε να μάθουμε τι γίνεται στον κόσμο.
Οικτίρουμε τα χάλια της ενημέρωσης την οποία εμείς απαξιώνουμε. Και, φυσικά, θεωρούμε ότι η γνώμη μας πρέπει να γίνει… η «κοινή γνώμη».
Υπάρχει όμως κι αυτή η φλεγματική βρετανική παροιμία με τις γνώμες που όλοι έχουν από μία. Ας κοιτάμε λίγο και τι βγαίνει όταν τη λέμε. Πρώτη απ’ όλους η γράφουσα…
November 21st, 2008 at 14:55
Υπέροχο άρθρο.
Τιμά τον δημοσιογράφο- λειτουργό, Κοίλιαρη και αναδεικνύει την πραγματική διάσταση της δημοσιογραφίας.
Τιμά και την κυρία Μηλιοπούλου που αναφέρει το γεγονός και το προβάλλει τόσο εύστοχα και απλά.
Μικρό κείμενο, αλλά καταφέρνει να αναδείξει πολλά σημαντικά και ουσιαστικά κοινωνικά προβλήματα και δεν διστάζει να αγγίξει “θέσφατα”, όπως το παρακάτω, π.χ, με το οποίο συμφωνώ απόλυτα και το προσυπογράφω.
“Όσο για τα bloggs, ακόμα και τα δημοσιογραφικά, μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι φέρνουν την ανατροπή στις ειδήσεις; Τα πιο πολλά αρκούνται σε καταγγελίες υπό τη σκέπη της ανωνυμίας. Την είδηση την περιμένουν από τους άλλους. Κι οι άλλοι το ίδιο…
Κι όλοι μαζί, εντός κι εκτός δικτύων, μηρυκάζουμε απόψεις επί παντός επιστητού.
Σχολιάζουμε αυτούς που σχολιάζουν αυτά που κάποιος ισχυρίζεται ότι συμβαίνουν. Ξεχνάμε αυτούς που τα βιώνουν και δίνουν έστω κατά λάθος τη ζωή τους μήπως κι ενδιαφερθούμε να μάθουμε τι γίνεται στον κόσμο”
@ Αγαπητέ Νίκο
Ελπίζω, όπως και συ, να έχουμε την ευκαιρία και την χαρά να συνεχίσει και με άλλα άρθρα, τόσο αληθινά και ξεκάθαρα.
Καλή σας μέρα!
November 21st, 2008 at 15:01
Αν μου επιτρέπετε
Μόλις χθές ανέφερα με σχόλιο στο ποστ μου, πόσο λίγα είναι τα καλά ιστολόγια και πόσο παραδόξως(;) τα δημοφιλή και τα “τοπ” μοιάζουν να αναπαράγουν ότι βλέπουμε και κατηγορούμε στην tv!
Μόλις χθες βράδυ:)
November 21st, 2008 at 15:42
Ενδιαφέρον κείμενο, που αναδεικνύει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της δημοσιογραφίας σήμερα (κι όχι μόνο στην Ελλάδα)―την υποβάθμιση, ως εκπαραθύρωση, του ρεπορτάζ προς όφελος της σπέκουλας διαφόρων ειδών.
November 21st, 2008 at 16:30
Εύστοχο και ουσιαστικό άρθρο. Μπράβο σας.
November 21st, 2008 at 17:10
Εξαιρετικό. Επιτρέπεις να το ανεβάσω; Θέλω να υπάρχει και στο χώρο μου…
November 21st, 2008 at 17:15
Nαι Ροδιά μου, το creative commons σηματάκι το βλέπεις κάτω δεξιά?
November 21st, 2008 at 19:01
Πολύ καλό και εύστοχο. Απομονώνω ένα κομμάτι:
“Το σπορ των αποστολών και των ρεπορτάζ, οι κάμερες στους δρόμους και τα «λινκ» έχουν κόστος. Λες και όσοι μιλούν κάθε βράδυ στα παράθυρα, σε μονοθεματικά δελτία που παίζουν χαλασμένο τηλέφωνο δεν έχουν… Καθένας τους αμείβεται όσο δέκα ρεπόρτερ μαζί. Κι όλοι μαζί δεν λένε μια είδηση. Αναλύουν, ρωτούν, υπαινίσσονται, προκαλούν, σχολιάζουν, προκαταβάλλουν. Είδηση όμως δεν λένε”.
Είδηση δεν λένε, όχι γιατί δεν μπορούν αλλά γιατί δεν θέλουν. Δεν ξύνουν “πληγές” και μόνο όταν τις βρουν ανοιχτές και πυορροούσες θα κάνουν ό,τι μπορούν για να τις “μπαλώσουν”, ακόμη και με δήθεν “αποκαλύψεις”
Είχα τη τιμή να γνωρίζω το Γιώργο. Εφυγε στο ρεπορτάζ και τον τιμούμε γιατί απέδειξε – έστω και με τον τραγικό του θάνατο – ότι κάποιοι ευτυχώς ακόμη αντιστέκονται μέσα στα ελληνικά ΜΜΕ της αθλιότητας. Οταν τελειώσουν οι ρεπόρτερ αλλοίμονο στη δημοκρατία μας.
November 21st, 2008 at 19:57
Το κείμενο αυτό γράφθηκε για να τιμήσει το Γιώργο και να υπονοήσει ότι κάποιοι πρέπει να πάνε να τιμηθούν. Γράφθηκε επίσης με διάθεση να θυμίσει ότι οι χονδρέμποροι ΜΜΕ μας φλερτάρουν στενότατα.
Για να το συνδέσω όμως με το κείμενο του Νίκου, το κείμενο αυτό γράφθηκε για ανθρώπους που έρχονται και φεύγουν με ένα όραμα. Όραμα που σε μας μπορεί να φαίνεται μικρό, γραφικό, ασήμαντο ή αδιάφορο αλλά που για εκείνους κάτι λέει.
Πολλοί βγήκαν να πουν ότι τα μεγάλα οράματα πέθαναν το βρώμικο 89. Άλλοι τα συνδέουν με συλλογικότητες και άρα με μισαλλοδοξίες, εθνικισμούς, φονταμενταλισμούς…
Για μας, μέχρι το 2004 τα πράγματα ήταν ξεκάθαρα. Είχαμε να φιλοξενήσουμε την Ολυμπιάδα, να πάρουμε το Euro, να πάρουμε τη Eurovision να πάρουμε την Πόλη, να κατακτήσουμε τη Μεγάλη Ιδέα.
Μετά, ευθεία το εγκεφαλογράφημα.
Τώρα, θέλουμε πάλι ένα όραμα. Και δεν μας φτάνει ένα πανευρωπαϊκό ή ένα γκραν πρι. Το θέλουμε πιο μεγαλόπνοο. Ή έστω μεγαλόστομο.
Το θέμα είναι ότι, ακριβώς σαν τις ειδήσεις, το όραμα το περιμένουμε από αλλού. Κι άλλοι το ίδιο…
Κι όλοι θεωρούμε ότι δουλειά κάποιου είναι να μας εμπνεύσει κι όχι να τον εμπνεύσουμε. Να μας αλλάξει, να είναι “χαρισματικός” και να φέρει εκείνος “τη νέα πρόταση”.
Κι όλοι κοιτάζουμε γύρω μας. Κανείς μέσα του.
Θα έρθει, λοιπόν, το όραμα και θα βρει έναν ωραίο όχλο. Που με την ίδια ευκολία θα το δεχτεί, με την ίδια θα το αποκηρύξει δι’ ασήμαντον αφορμή.
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από τα απλά: όποιος έχει ήδη ένα όραμα, ας το διεκδικήσει ακόμη κι αν αυτό ανατρέπει την καθημερινότητά του. Κι ας βρει άλλους δυο δίπλα του να κάνουν μαζί το ίδιο. Κι άλλους δυο.
Όποιος δεν έχει, ας ψάξει πρώτα μέσα του και μετά γύρω του.
Κι όσοι χαίρονται όταν ακούνε ότι ο κόσμος διψάει για ηγέτες, ας φορέσουν τα αόρατα ρούχα τους κι ας κοιταχθούν στον καθρέφτη. Δεν εννοούμε αυτούς.
November 21st, 2008 at 21:20
@zwz όταν θέλεις να γράψεις, κάνε το άρθρο. Αμαρτία να πηγαίνει στα comments